ОЦЕНКА СОВРЕМЕННОГО СОСТОЯНИЯ И ПЕРСПЕКТИВ УСТОЙЧИВОСТИ ПОПУЛЯЦИЙ POPULUS × CANESCENS (AITON) SM. В СРЕДНЕМ ТЕЧЕНИИ РЕКИ УРАЛ ЗАПАДНО - КАЗАХСТАНСКОЙ ОБЛАСТИ

Р.Қ.  Анатолий; М.С.  Курманбаева; Т.Е.  Дарбаева; A.Б.  Альжанова; Д.Э.  Карабалаева

doi:10.26577/bb106120261

Авторлар

Р.Қ. Анатолий Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы https://orcid.org/0009-0007-7104-1415
М.С. Курманбаева Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-0665-4027
Т.Е. Дарбаева М.Өтемісұлы атындағы Батыс Қазақстан университеті, Орал, Қазақсан https://orcid.org/0000-0003-2950-0423
A.Б. Альжанова М.Өтемісұлы атындағы Батыс Қазақстан университеті, Орал, Қазақсан https://orcid.org/0000-0003-1510-282X
Д.Э. Карабалаева Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-8384-1718

DOI:

https://doi.org/10.26577/bb106120261

Кілттік сөздер:

Populus × canescens, сұр теректі қауымдастықтар, биоморфологиялық талдау, хорологиялық талдау, Жайық өзені, Батыс Қазақстан облысы.

Аннотация

Мақалада Батыс Қазақстан облысы аумағындағы Жайық өзенінің орта ағысында орналасқан cұр терек (Populus × canescens (Aiton) Sm.) популяцияларын кешенді ботаника-географиялық зерттеу нәтижелері келтірілген. Далалық бақылаулар, гербарий материалдары және флористикалық талдау негізінде сұр теректі қауымдастықтардың қазіргі жағдайы мен тұрақтылығы бағаланды.

Жайық өзенінің аңғарындағы жайылма - террасса алды учаскелерге негізінен шоғырланған түрдің сегіз популяциясы анықталды. Флористикалық талдау 37 тұқымдас, 83 туысқа жататын 103 түтікті өсімдік түрінің бар екенін көрсетті. Флораның биоморфологиялық құрылымында көпжылдық шөптесін поликарпиктер 64 % басым, сондай-ақ ағаш - бұталы түрлердің де үлесі елеулі 22,3 %.
Фитоценотикалық талдау нәтижесінде алты негізгі экологиялық топ айқындалды: орман, шалғын, дала, орманды - дала, шалғынды-батпақты және су - жағалаулы өсімдіктер, олардың ішінде орман 31 % және шалғын 25,2 % фитоценозы басым болды.

Авторлардың биографисы

Р.Қ. Анатолий, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы

Анатолий Райымбек Қайратұлы – (корреспондент автор) педагогика ғылымдарының магистрі, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, ботаника және агроэкология кафедрасының PhD докторанты (Алматы, Қазақстан, e-mail: anatoliy_raiymbek@live.kaznu.kz )

М.С. Курманбаева , Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

Курманбаева Меруерт Сакеновна – биология ғылымдарының докторы, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Биология және биотехнология факультетінің деканы, ботаника және агроэкология кафедрасының профессоры (Алматы, Қазақстан, e-mail: kurmanbayevakz@gmail.com )

Т.Е. Дарбаева , М.Өтемісұлы атындағы Батыс Қазақстан университеті, Орал, Қазақсан

Дарбаева Талшен Есеномановна – доктор биологических наук, профессор факультета естественной географии Западно-Казахстанский университет имени Махамбета Утемисова (Уральск, Казахстан, e-mail: dtalshen@mail.ru).

A.Б. Альжанова , М.Өтемісұлы атындағы Батыс Қазақстан университеті, Орал, Қазақсан

Альжанова Багдагул Сактагановна – кандидат сельскохозяйственных наук, ассоциированный профессор, Западно-Казахстанский университет имени Махамбета Утемисова (Уральск, Казахстан, e-mail: aljanB@mail.ru).

Д.Э. Карабалаева , Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан

Карабалаева Дина Эзимхановна – техника және технология ғылымдарының магистрі, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, ботаника және агроэкология кафедрасының аға оқытушысы (Алматы, Қазақстан, e-mail: dina.20.1996@mail.ru)