EVOLUTIONARY DEVELOPMENT OF THE GENUS POPULUS L.  (SALICACEAE MIRB.) IN WESTERN KAZAKHSTAN

R.K.  Anatoliy; М.S.  Kurmanbayeva; D.E.  Karabalayeva

doi:10.26577/bb202510434

Автор(и)

Р.Қ. Анатолий Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы https://orcid.org/0009-0007-7104-1415 (неавтентифікований)
М.С. Курманбаева Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы https://orcid.org/0000-0002-0665-4027 (неавтентифікований)
Д.Э. Карабалаева Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы https://orcid.org/0000-0001-8384-1718 (неавтентифікований)

DOI:

https://doi.org/10.26577/bb202510434

Ключові слова:

Populus туысының қалыптасуы, Populus эволюциясы, Populus систиматикасы (жүйеленуі), палеоботаника, Salicaceae

Анотація

Мақалада Salicaceae тұқымдасына жататын Populus L. (терек) туысы тегінің шығу тарихы мен даму эволюциясы мәселелері қарастырылып, оның ішінде Батыс Қазақстанның табиғи жағдайында таралған түрлеріне ерекше назар аударылған. Далалық және шөлейт экожүйелер жағдайында әртүрлі терек түрлерінің қалыптасуы мен бейімделу жолдарын бақылауға мүмкіндік беретін палеоботаникалық, морфологиялық және экологиялық деректерге талдау жүргізілді.

Гибридтену, интрогрессия (генетикалық ақпараттың түр аралық ауысуы) және пластидтердің басымдылық белгісі Populus эволюциясына тән құбылыс болып табылды. Тектік туыстың филогенитикасын зерттеулер географиялық жағынан жақын түрлер арасында, тіпті әртүрлі секцияларға жататын болса да, егер олардың репродуктивтік оқшаулануы болмаса, кең ауқымды ген ағыны жүретінін дәлелдейді. Бұл жағдай филогенетикалық реконструкцияларда ескерілуі тиіс, өйткені түр аралық интрогрессияны туыстық белгісі ретінде қате қолдануға болмайды.

Жұмыста Populus туысының климаттық өзгерістердің биоиндикаторы ретінде және орман-мелиорациясы мен ландшафттық жұмыстарда болашағы зор нысан ретінде маңыздылығы атап өтіледі.

Біографії авторів

автор Р.Қ. Анатолий , афіліація Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы

Педагогика ғылымдарының магистрі, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, ботаника және агроэкология кафедрасының PhD докторанты (Алматы, Қазақстан,e-mail: anatoliy_raiymbek@live.kaznu.kz )
автор М.С. Курманбаева, афіліація Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы

Биология ғылымдарының докторы, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Биология және биотехнология факультетінің деканы, биоалуантүрлілік және биоресурстар кафедрасының профессоры (Алматы, Қазақстан, e-mail: kurmanbayevakz@gmail.com )
автор Д.Э. Карабалаева , афіліація Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы

Техника және технология ғылымдарының магистрі, әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, биология және агроэкология кафедрасының аға оқытушы (Алматы, Қазақстан, e-mail: dina.20.1996@mail.ru)