Действие ионов кадмия на ростовые показатели и развитие защитных реакций у сортов пшеницы

Анотація

Мақалада кадмийдің бидай өскіндерінің өсуіне, биомассасының жинақталуына, липидтердің асқын тотығуының дамуына және пролиннің мөлшеріне супероксиддисмуиаза және пероксидаза деген антиоксидантты ферменттердің белсенділігіне әсерінің зерттеулерінің нәтижелері көрсетілген. Казахстанская-3 және Мельтурн сорттары кадмийге төзімді болып шыққан, ал Казахстанская ранняя және Шагала сезімтал сорттар болып келді. Қайыр сорты орташа төзімді болды. Сонымен, кадмий иондарының әсерінде липидтердің асқын тотығуы жоғарылаған. Берілген стрессорларға салыстырмалы төзімді сорттарда малон диальдегидінің мөлшері сезімтал сорттарға қарағанда аз деңгейде жоғарылаған. Липидтердің асқын тотығуының деңгейі бидайдың төзімділік деңгейімен тікелей байланысты. Бидай сорттарында кадмийдің әсерінде пролиннің мөлшері мен антиоксидантты ферменттердің белсенділігі жоғарылаған. В статье представлены данные по изучению влияния ионов кадмия на рост и накопление биомассы проростков пшеницы, степень развития перекисного окисления липидов (ПОЛ), содержание пролина и активность антиоксидантных ферментов супероксиддисмутазы и пероксидазы. К действию кадмия наиболее устойчивыми оказались сорта Казахстанская-3 и Мельтурн, сорта Казахстанская ранняя и Шагала были наиболее чувствительны. Сорт Кайыр проявлял среднюю устойчивость. Таким образом, действие кадмия увеличивало уровень перекисного окисления липидов. У относительно устойчивых к данным стрессорам сортов содержание малонового диальдегида увеличивалось в меньшей степени, чем у чувствительных сортов. Следовательно, уровень ПОЛ напрямую коррелировал со степенью устойчивости сортов пшеницы. Установлено, что у сортов пшеницы в ответ на действие кадмия содержание пролина и активность антиоксидантных ферментов повышались. The article presents data on the effect of cadmium on growth and biomass accumulation of wheat seedlings, the degree of lipid peroxidation (LPO), proline әль-Фараби атындағы КазҰУ, content and the activity of antioxidant enzymes superoxide dismutase and peroxidase. Kazakhstan-3 and Melturn varieties were more tolerant to cadmium effect and Kazakhstanskaya rannnaya and Shagala varieties were more sensitive. Kayir variety was moderately resistant. Thus, the cadmium effect increased the level of lipid peroxidation. A malondialdehyde content in relatively resistant to these stressors varieties increased to a lesser extent than in sensitive cultivars. Consequently, the level of lipid peroxidation directly correlated with the degree of tolerance of wheat cultivars. It was found that in response to cadmium the content of proline and activity of antioxidant enzymes were increased in wheat cultivars.