МОРФОЛОГИЧЕСКИЕ ОСОБЕННОСТИ ПЛОДОВ И АНТИОКСИДАНТНАЯ АКТИВНОСТЬ РАЗЛИЧНЫХ ФОРМ ROSA ALBERTI В УСЛОВИЯХ ГЛАВНОГО БОТАНИЧЕСКОГО САДА

С.К.  Иманкулова; А.Қ.  Халықберген; Г.С.  Мұқан

doi:10.26577/bb106120262

Авторлар

С.К. Иманкулова Абай атындағы қазақ ұлттық педагогикалық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-7881-7131
А.Қ. Халықберген Абай атындағы қазақ ұлттық педагогикалық университеті, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0009-0004-5452-1140
Г.С. Мұқан Академик А.Д. Жанғалиев атындағы жемісті өсімдіктерді жерсіндіру және гендік қорды қорғау зертханасы, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-4721-882X

DOI:

https://doi.org/10.26577/bb106120262

Кілттік сөздер:

Rosa alberti, морфологиялық белгілер, антиоксиданттық белсенділік, фенольді қосылыстар, адаптациялық әлеует.

Аннотация

Мақалада Қазақстанның Бас ботаникалық бағы жағдайында интродукцияланып, өсіріліп жатқан Альберт итмұрынының (Rosa alberti Regel.) әртүрлі формаларының морфологиялық ерекшеліктері мен антиоксиданттық белсенділігіне жүргізілген кешенді зерттеудің нәтижелері ұсынылған. Жұмыстың өзектілігі аймақтың континенттік климатына бейімделе алатын, сәндік көгалдандыруда және биологиялық белсенді қосылыстардың табиғи көзі ретінде перспективалы өсімдік түрлерін интродукциялау қажеттілігімен, сондай-ақ антиоксиданттық қасиеттерге ие өсімдік ресурстарын кеңейту мәселесімен айқындалады. Rosa alberti жоғары сәндік қасиеттерімен, экологиялық бейімделгіштігімен және фармакологиялық маңызымен ерекше қызығушылық тудырады.

Зерттеудің мақсаты Rosa alberti-дің әртүрлі формаларына тән диагностикалық мәні бар морфологиялық белгілерді анықтау және интродукция жағдайындағы жергілікті микроэкологиялық факторларға өсімдіктердің бейімделу реакцияларын сипаттайтын көрсеткіш ретінде жемістерінің антиоксиданттық белсенділігін бағалау болды. Зерттеу барысында жапырақтың пішіні мен мөлшері, түктену дәрежесі мен сипаты, сондай-ақ жемістердің пішіні мен өлшемдері бойынша жан-жақты морфометриялық талдау жүргізілді. Биохимиялық зерттеулер стандартты спектрофотометриялық әдістерді қолдана отырып, жемістердегі жалпы фенолдық қосылыстардың мөлшерін және антиоксиданттық белсенділіктің жалпы деңгейін анықтауды қамтыды.

Авторлардың биографисы

С.К. Иманкулова , Абай атындағы қазақ ұлттық педагогикалық университеті, Алматы, Қазақстан

Иманкулова Софья Копесбаевна – биология ғылымдарының кандидаты, Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университетінің профессоры (Қазақстан Республикасы, Алматы қ., email: sofia_professor@mail.ru)

А.Қ. Халықберген , Абай атындағы қазақ ұлттық педагогикалық университеті, Алматы, Қазақстан

Халықберген Аружан Қайырбекқызы – 2 курс магистранты, 7M05101 – Биология білім беру бағдарламасы, Абай атындағы Қазақ ұлттық педагогикалық университеті (Қазақстан Республикасы, Алматы қ., email: aruzhx@mail.ru)

Г.С. Мұқан , Академик А.Д. Жанғалиев атындағы жемісті өсімдіктерді жерсіндіру және гендік қорды қорғау зертханасы, Алматы, Қазақстан

Мұқан Гаухар Сисенбекқызы – Академик А. Д. Жанғалиев атындағы жемісті өсімдіктерді жерсіндіру және гендік қорды қорғау зертханасының меңгерушісі (Республика Казахстан, г. Алматы, email: appleforest_protection@mail.ru)