INFLUENCE OF DISTURBANCE FACTORS ON THE COMPOSITION AND STRUCTURE OF VEGETATION IN THE DESERT PART OF THE SYRDARYA RIVER VALLEY (KYZYLORDA REGION)

П.В.  Веселова; Г.М.  Кудабаева; Д.Ш.  Абдилданов; С.  Үсен

doi:10.26577/bb2025104310

Авторлар

П.В. Веселова Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-3903-6276
Г.М. Кудабаева Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-7315-4033
Д.Ш. Абдилданов Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-0681-5468
С. Үсен Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-7485-6341

DOI:

https://doi.org/10.26577/bb2025104310

37 21

Кілттік сөздер:

антропогендік әсер ету, тозу; Сырдария алқабы; өсімдік жамылғысы; Қызылорда облысы

Аннотация

Мақалада Қызылорда облысы шегіндегі Сырдария өзені аңғарының шөлейт бөлігіндегі өсімдіктерінің құрамы мен құрылымына әртүрлі бұзылу факторларының әсері қаралады. 2015-2023 жылдары жүргізілген зерттеулер нәтижесінде мал жаюдың қарқынды болуынан, тиімсіз күріш себуден, техногендік және көліктік әсерден, сондай-ақ антропогендік жүктеменің басқа да түрлерінен өсімдік жамылғысының кең тозуын анықталды. Неғұрлым қираған учаскелер түрлік байлықтың төмендеуімен Peganum harmala, Zygophyllum fabago, Pseudosophora alopecuroides және т.б. сияқты арамшөпті және уытты өсімдіктердің, жемдік және экологиялық құнды түрлерінің ығыстырылуымен сипатталады. Мақаланың қорытындылары аридті климат жағдайында тозған жерлерді оңалту және орнықты пайдалану жөніндегі бағдарламаларды әзірлеу кезінде бұзылу дәрежесін ескеру қажеттігін атап көрсетеді.

Авторлардың биографисы

П.В. Веселова, Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан

биология ғылымдарының кандидаты, Ботаника және фитоинтродукция институты Жоғары сатыдағы өсімдіктер флорасы зертханасының меңгерушісі, Тимирязева көш., 36 Д, Алматы, Қазақстан. электрондық пошта: pol_ves@mail.ru

Г.М. Кудабаева, Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан

Биология ғылымдарының кандидаты, Ботаника және фитоинтродукция институты Жоғары сатыдағы өсімдіктер флорасы зертханасының жетекші ғылыми қызметкері, Тимирязева көш., 36 Д, Алматы, Қазақстан. электрондық пошта: kgm_anita@mail.ru

Д.Ш. Абдилданов, Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан

Ботаника және фитоинтродукция институты жоғары сатыдағы өсімдіктер флорасы зертханасының кіші ғылыми қызметкері, Тимирязева көш., 36 Д, Алматы, Қазақстан. электрондық пошта: abdildanov00@mail.ru

С. Үсен, Ботаника және фитоинтродукция институты, Алматы, Қазақстан

Ботаника және фитоинтродукция институты жоғары сатыдағы өсімдіктер флорасы зертханасының кіші ғылыми қызметкері, Тимирязева көш., 36 Д, Алматы, Қазақстан. электрондық пошта: ussen.s@mail.ru.