ENVIRONMENTAL AND BIOLOGICAL FEATURES AND ASSESSMENT OF THE CURRENT STATE OF ZYGOPHYLLUM FABAGO L. (ZYGOPHYLLACEAE) POPULATIONS IN THE ILE-BALKHASH REGION

Г. Кайранова; А. Мамурова; Г.  Есжанова; A.  Рахымжан; A. Бейатлы

doi:10.26577/bb202510438

Авторлар

Г. Кайранова Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы https://orcid.org/0009-0002-8063-5403
А. Мамурова Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы https://orcid.org/0000-0002-4676-9443
Г. Есжанова Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы https://orcid.org/0009-0002-1597-6092
A. Рахымжан Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы https://orcid.org/0000-0003-3152-1557
A. Бейатлы Медицина Ғылымдарының Университеті, Ыстамбұл, Түркия https://orcid.org/0000-0001-5225-6217

DOI:

https://doi.org/10.26577/bb202510438

60 32

Кілттік сөздер:

Zygophyllum fabago L.; Zygophyllaceae; ценопопуляция; Іле-Балқаш өңірі.

Аннотация

Мақалада Алматы облысының Іле-Балқаш өңіріндегі өсетін Zygophyllum fabago L. (Zygophyllaceae) популяцияларының экологиялық және биологиялық ерекшеліктері қарастырылған. Бұл түрдің ценопопуляцияларының қазіргі жағдайы, морфологиялық сипаттамалары, тіршілік формалары мен экологиялық реакцияларының тұзды және жартылай шөлді экожүйелер жағдайында бейімделуі талданған. Zygophyllum fabago L. популяцияларының флорасы 20 тұқымдас, 47 туыс және 71 түрден тұрады. Басым экологиялық топтар ксерофиттер (42,25%), мезоксерофиттер (28,17%) және мезофиттер (14,08%) болып табылады. Негізгі тұқымдастар: Chenopodiaceae (21,13%), Fabaceae (16,90%) және Asteraceae, олар бірге флораның 60,56%-ын құрайды. Зерттеу нәтижесінде Zygophyllum fabago L. тұзды топыраққа жоғары бейімділігі анықталып, оның топырақты тұрақтандыруда және биоалуантүрлілікті сақтауда маңызды рөл атқаратыны дәлелденді. Халық медицинада Zygophyllum fabago L. антисептиктік, қабынуға қарсы және жара жазатын құрал ретінде қолданылады. Zygophyllum fabago L. популяцияларының флорасына таксономиялық, экологиялық және географиялық талдау Іле-Балқаш өңірінің экожүйелерінің бірегейлігін атап көрсетеді. Зерттеу нәтижелері бұл түрді сақтау және оның ресурстарын тұрақты пайдалану бойынша шаралар қабылдау қажеттілігін айқындайды.

Авторлардың биографисы

Г. Кайранова , Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің PhD докторанты (эл. пошта: gulzat-amanzholova@mail.ru ; ORCID: 0009-0002-8063-5403).

А. Мамурова, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы

Әл-Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университетінің биоалуантүрлілік және биоресурстар кафедрасының қауымдастырылған профессоры (эл. пошта: amamurova81@mail.ru ; ORCID: 0000-0002-4676-9443).

Г. Есжанова, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы

Іргелі медицина кафедрасының аға оқытушысы, Медицина және денсаулық сақтау факультеті, әл Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті, Алматы, Қазақстан (эл. пошта: g.yeszhanova@mail.ru; ORCID: 0009-0002-1597-6092).

A. Рахымжан, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті Қазақстан, Алматы

Іргелі медицина кафедрасының доцент м.а., Медицина және денсаулық сақтау факультеті, әл Фараби атындағы Қазақ Ұлттық Университеті, Алматы, Қазақстан (ORCID: 0000-0003-3152-1557).

A. Бейатлы, Медицина Ғылымдарының Университеті, Ыстамбұл, Түркия

Стамбұл, Түркия, Медицина ғылымдарының университеті, дәрілік және хош иісті өсімдіктер кафедрасының PhD профессоры (ORCID: 0000-0001-5225-6217).