СЕЛЕКЦИОННО-ГЕНЕТИЧЕСКОЕ ИССЛЕДОВАНИЕ МЯГКОЙ ПШЕНИЦЫ. ЖҰМСАҚ БИДАЙДЫ СЕЛЕКЦИЯЛЫҚ-ГЕНЕТИКАЛЫҚ ЗЕРТТЕУ

Аннотация

Жоғары өнімді, қоңыр тат ауруына төзімді және дәндер сапасы жоғары ИЛ-Hg, ИЛ-BgHg, ИЛ-Рс изогенді линиялары алынды. ИЛ-Hg линиясының масақ өнімділігі мен 1000 дән массасы бақылау сортымен салыстырғанда жоғары көрсеткішті көрсетті. Жұмсақ бидайды жабайы түрлермен будандастырған кездегі будандардың фертилділігі шагылыстыру бағытына және сорттың генотипіне тәуелді екендігі анықталды. Бидайдың Надежда сортының геномы басқа сорттармен салыстырғанда жабайы түрлердің геномдарымен жоғары үйлесімділігі анықталды. Жұмсақ бидайды Т.timopheevi-мен будандастыру нәтижесінде алынған будандарға гетероплазматикалық жағдай тән: жабайы және бидай типтерінің бірдей көрінуі. Жұмсақ бидай сортына CdCl2- химиялық қосылысын әсер ету арқылы сапалық және сандық белгілері бойынша өзгерген өсімдіктер алынды. Генетикалық талдау барысында реципрокты будандастыру негізінде жүргізілген мутанттардың белгілерінің тұқымқуалауы будандастыру бағытына тәуелді еместігін көрсетті. Получены высокопродуктивные, устойчивые к бурой ржавчине и хорошим качеством зерна изогенные линий - ИЛ-Hg, ИЛ-BgHg и ИЛ-Рс. Показатели продуктивности колоса и масса 1000 зерен линии ИЛ-Hg достоверно превышают значения контрольного сорта. Дикие виды в качестве материнского компонента благоприятно влияют на высокий процент завязывания зерен. Геном сорта Надежда высокосовместим с геномами диких видов по сравнению с другими сортами пшеницы. Для гибридов, полученных от скрещивания t.timopheevi с мягкой пшеницей характерно гетероплазматическое состояние: одновременно присутствуют копии дикого и пшеничного типов. Действием химического соединения – CdCl2 на сорта мягкой пшеницы, получены измененные растения по ряду качественных и количественных признаков. Генетический анализ, проведенный на основе реципрокного скрещивания показал, что измененные признаки мутантов наследуются независимо от направлении скрещивания. Obtained highly productivity, resistance to leaf rust and good quality grain isogenic lines IL-Hg, IL-BgHg and IL-Pc. Indicators of spike productivity and weight of 1000 grains of line IL-Hg was significantly higher than those of control variety. Wild species as the parent component favorably affect a high percentage of tying grains. Genome of “Nadezhda” variety is highly compatible with genomes wild species compared with other varieties of wheat. Hybrids obtained by crossing t.timopheevi with soft wheat have heteroplasmic state: simultaneously present copies of wild and wheat typies. Obtained modified plants on a number of qualitative and quantitative traits under the action of a chemical compound - CdCl2 on varieties of soft wheat. Genetic analysis carried out on the basis of reciprocal crosses showed that modified traits of mutants are inherited independently of direction of crossing.