Использование химических мутагенов в селекции пшеницы

Анотація

Белгілерінен өзгерген өсімдіктерге реципрокты будандастыру көмегімен жүргізілген генетикалық талдау жұмысы, мутанттардың осы белгілерінің шағылыстыру бағытына байланыссыз, ұрпақтан ұрпаққа тұқым қуалайтындығын көрсетті. Мутантты өсімдіктердің бақылау сортымен салыстырғандағы мейоз үрдісінің бұзылысы, олардың фенотиптік ауытқуымен жалғасты. Практикалық селекция үшін сұрыптап алған М6 генерациясындағы мутантты формаларының мейоз үрдісінің бұзылысы М1 - М3 мутанттарында кездесетін ауытқулардан анағұрлым төмендеген. Мутантты өсімдіктердің фенотиптік өзгерістері ұрпақтан ұрпаққа тұрақты беріледі. Генетический анализ признаков измененных растений с использованием реципрокного скрещивания показал, что эти признаки у мутантов наследуются независимо от направлении скрещивания. Фенотипическое отклонение у измененных растений от контрольного сорта сопровождалось нарушением мейоза. В старшей генерации (М6) мутантов, отобранных для практической селекции, доля клеток с нарушениями в М1 мейоза намного снижена по сравнению мейоза мутантов М1 - М3. Фенотипическое изменение у мутантных растений стойко наследуется от поколения к поколению. Химические мутагены являются эффективным средством формообразовательного процесса у пшеницы и получения селекционно-зна¬чимых отклонений. Genetic analysis of traits in modified plants using reciprocal crosses showed that these traits are inherited in mutants regardless of the direction of the crossing. Phenotypic alterations in modified plants from control varieties were accompanied by violations in meiosis. Older generation (M6) of mutants, selected for practical breeding, proportion of cells with abnormalities in meiosis is significantly reduced in comparison with meiotic mutants M1 - M3. Phenotypic change in mutant plants is steadily inherited from generation to generation.