ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАНДА КЕЗДЕСЕТІН RHODIOLA ROSEA L. ДӘРІЛІК ӨСІМДІГІНІҢ АНАТОМИЯЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ

  • Молдир Жакыпжановна Жумагул КазНУ имени аль-Фараби

Аннотация

Бұл мақалада жасаңшөптер тұқымдасы Crassulaceae DC. семізот  туысына   Rhodiola  L. жататын көп жылдық, екі үйлі, өте бағалы дәрілік қызғылт семізот R.rosea L. өсімдігінің анатомиялық құрылымын  зерттеу барысында алынғандиагностикалық белгілері берілген. Болашақта флора әлемініңжекелеген түрлерінің генетикалық қорын жойылудан сақтап қалу үшін құнды дәрілік өсімдіктердің бірі - Rhodiola  roseaL.-ні қорғау және ұтымды пайдалану мәселелері өзекті. Қызғылт семізот өсімдігі алтын тамыр атымен кеңінен таралған, жылтыр сары алтын түстес тамыры халық медицинасында ертеден маңызды. Ерекше химиялық құрамына қарамастан, Қазақстан Республикасының мемлекеттік фармакопеясында ресми мақала тіркелмегендіктен, ең алдымен елімізде өсетін R. rosea L. өсімдігінің  анатомиялық ерекшелігін зерттеу өзекті мәселе болып табылады. Зерттеу негізінде қызғылт семізоты өсімдігінің жапырағы, сабағы  және тамырсабағының көлденең кесіндесінен анатомиялық құрылысы анықталды, жапырақ эпидермисінде моторлы клеткалар, сабақта танниндердің таралып, шоғырлануы, тамырсабағындаритидом кездесті, өзек паренхимасында көп мөлшерде крахмалдық криссталлдардың орналасу орны белгіленді.Rhodiola  rosea L. өсімдігінде жинақталған биологиялық белсенді заттардың орналасуын анықтау барысында, алғаш рет идиобластарда илік заттар орналасқан орны айқындалды.

Литература

1. Охрана окружающей среды и устойчивое развитие Казахстана // Статистический сборник / Агентство по статистике РК.– Астана, 2008.– 269 с.
2. Арыстангалиев С.А., Рамазанов Е.Е Растения Казахстана.// Алматы: «Наука» 1977- стр.-112
3. Кулагин О.Л., Куркин В.А., Царева А.А., Додонова Н.А. Применение фитопрепаратов родиолы розовой в качестве возможных гепатопротекторов. Коррекция экологического неблагополучия. // Продукты питания – 2010 – стр 2065-2067.
4. Хапилина О.Н., Купешев Ж.С., Данилова А.Н., Календарь Р.Н. Культура родиолы розовой (Rhodiola Rosea L.) //In vitro – 2016 – DOI – 10.11134 – btp.4.2016.1.
5. Erst A.A. et al. Размножение в культуре in vitro редкого вида Rhodiola rosea с Алтая. // Turczaninowia – 2018 – том 21 – №4. – С. 78-86.
6. Флора Казахстана. – Алматы: // «Ғылым», - 2001. – Том 2.
7. Костенко А.А. Умные травы для вашего здоровья // М.: изд-во АСТ, 2016.- 272 с.
8. Мазнев Н.И. 300 лучших растений-целителей // Москва АСТ Астрель 2014 - 441 с.
9. Все о лекарственных растениях: Атлас-справочник. Вильнюс: UAB «Bestiary», Санкт-Петербург, ООО «СЗКЭО»
10. Сафонов Н.Н. Полный атлас лекарственных растений. М.: Изд-во Эксмо, 2007 – 312 с.
11. Olsson E, Sche´ele B, Panossian A. A randomised, double-blind, placebo-controlled, parallel-group study of thestandardised extract SHR-5 of the roots of Rhodiola roseain the treatment of subjects with stress-related fatigue. // Planta Med – 2009 – 75 – 105–112.
12. Chen X, Liu J, Gu X et al Salidroside attenuates gluta-mate-induced apoptotic cell death in primary culturedhippocampal neurons of rats.// Brain Res – 2008 – 1238 – 189–198.
13. Wu Y, Lian L, Jiang Y et al Hepatoprotective effects ofsalidroside on fulminant hepatic failure induced byd-galactosamine and lipopolysaccharide in mice.// J PharmPharmacol – 2009 – 61(10) – 1375–1382.
14. Chen X, Zhang Q, Cheng Q et al Protective effect ofsalidroside against H2O2-induced cell apoptosis in primaryculture of rat hippocampal neurons.// Mol Cell Biochem – 2009 – 332(1-2) – 85–93.
15. Wang H, Ding Y, Zhou J The in vitro and in vivoantiviral effects of salidroside from Rhodiola rosea L.against coxsackievirus B3.// Phytomedicine – 2009 –16(2-3)– 146–155.
16. Hu X, Zhang X, Qiu S Salidroside induces cell-cyclearrest and apoptosis in human breast cancer cells.// BiochemBiophys Res Commun – 2010 – 398(1) – 62–67
17. Guan S, Feng H, Song B et al Salidroside attenuatesLPS-induced pro-inflammatory cytokine responses andimproves survival in murine endotoxemia.// IntImmunopharmacol – 2011 – 11(12) – 2194–2199Guan.
18. Chiang H, Chen H, Wu C Rhodiola plants: chemistry andbiological activity.// J Food Drug Anal – 2015 – 23 – 359–369.
19. Bai Y, Bi H, Zhuang Y et al Production of salidroside inmetabolically engineered Escherichia coli.// Sci Rep.doi – 2014 – 10.1038 – srep06640.
20. Mossberg B, Stenberg L Den nya nordiska floran.Stockholm,// Wahlstro¨m and Widstrand, - 2003 - p 928.
21. Cuerrier A, Archambault M, Rapinski M et al Taxonomyof Rhodiola rosea L., with special attention to molecularanalyses of Nunavik (Que´bec) populations. In: Cuerrier A,Ampong-Nyarko K (eds) Rhodiola rosea.// Traditionalherbal medicines for modern times. //CRC Press – Taylor &Francis Group – 2015 – pp 1–34
22. Marchev A, Haas C, Schulz S et al Sage in vitrocultures: a promising tool for the production of bioactiveterpenes and phenolic substances.// Biotechnol Lett – 2014 – 36 – 211–221
23. Zhumagul M.Zh. Kurmanbayeva M.S Kudrina N.O. Tolenova К.D Seilkhan A.S. Maria Ноhn..GC-MS analysis of the lipophilic compounds of medicinal plant Rhodila rosea L. // International Journal of Biology and Chemistry – №1 – 2019 – P103-111.
24. Писарев Д.А., Новиков А.А., Бочаринкова М.А., Васильева Ю.Г., Малютина А.Ю. Разработка методики определения содержания сквалена в некоторых растительных жирных маслах. Научный результат. // Медицина и фармация – 2016 –Т2, №4 – DOI – 10.18413 – 2313-8955-2016-2-4-43-53.
25. Mihai Costică, NAELA Costică, Ovidiu Toma. Phytocoenological, histo – anatomical and biochimical aspects in Rhodiola rosea L. Species from Romania. Scientific Annals of the "Alexandru Ioan Cuza" University, //Genetics and Molecular Biology Section – 2010 – TOM VIII.
26. Куркин В.А., Рыжов В.М. Анатомо-морфологическое исследование корневищ и корней родиолы розовой. // Вестник фармации – 2015 – №2 (68) – стр.18-21
27. Daniel-Ioan Maftei, Diana-Elena Maftei Preliminary histo-anatomical research on Rhodiola Rosea L. in conventional and in vitro cultures. // Studies and research March Biology – 2018 – 27/1 – 58-62 – “Vasile Alecsandri” University of Bacău.
28. Daniel-Ioan Maftei, Diana-Elena Maftei. Several histo-anatomical aspects on the rhizome structure in Rhodiola Rosea L. // Studies and Research March Biology – 2015 – 24/1 – 109-111 – “Vasile Alecsandri” University of Bacău.
29. Байтенов М.С. Флора Казахстана. – Алматы: // Ғылым, 2001. – Т. 1-2.
30. Пермяков А.И. Микротехника. – М. //Изд-во МГУ – 1988. 3-20 бб.
31. Исаченко А.Г. Методы полевых ландшафтных исследований и ландшафтно- экологическое картографирование. // СПб - 1998 -112
32. Эзау К. Анатомия семенных растений. // Москва, - 1980. – Т. 1, - 580 с.
33. Барькина Р.П. Справочник по ботанической микротехнике. Основы и методы. – М:. // МГУ, - 2004.- С.312
Как цитировать
ЖУМАГУЛ, Молдир Жакыпжановна. ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАНДА КЕЗДЕСЕТІН RHODIOLA ROSEA L. ДӘРІЛІК ӨСІМДІГІНІҢ АНАТОМИЯЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ. Вестник КазНУ. Серия биологическая, [S.l.], v. 85, n. 4, jan. 2021. ISSN 2617-7498. Доступно на: <https://bb.kaznu.kz/index.php/biology/article/view/1532>. Дата доступа: 26 feb. 2021

Наиболее читаемые статьи этого автора (авторов)

Особенность: этот модуль требует, что бы был включен хотя бы один модуль статистики/отчетов. Если ваши модули статистики возвращают больше одной метрики, то пожалуйста также выберите главную метрику на странице настроек сайта администратором и/или на страницах настройки управляющего журналом.