САРҒЫЛТ ТҮСТІ ҚАРАКӨЛ ҚОЙЛАРЫНЫҢ ЭМБРИОНДАРЫН ТРАНСПЛАНТАЦИЯЛАУДА СУПЕРОВУЛЯЦИЯЛАУДЫ ИНДУКЦИЯЛАУ

Авторлар

  • А.Т. Бигараева М. Әуезов атындағы Оңтүстiк Қазақстан университетiнiң «Биотехнология» ғылыми орталығы, Шымкент, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-8027-2748
  • Н. Алибаев М. Әуезов атындағы Оңтүстiк Қазақстан университетiнiң «Биотехнология» ғылыми орталығы, Шымкент, Қазақстан
  • О. Бекетауов М. Әуезов атындағы Оңтүстiк Қазақстан университетiнiң «Биотехнология» ғылыми орталығы, Шымкент, Қазақстан https://orcid.org/0000-0001-5203-9730
  • Т.С. Биғара «Химия және биология» кафедрасы, Ж.А.Ташенев атындағы университеті, Шымкент, Қазақстан https://orcid.org/0000-0003-1530-6718
  • А.Т. Ермекбаева М.Әуезов атындағы Оңтүстiк Қазақстан университетiнiң «Биотехнология» кафедрасы, Шымкент, Қазақстан https://orcid.org/0000-0002-4606-2448

DOI:

https://doi.org/10.26577/bb107220268
        3 1

Кілттік сөздер:

жыныстық цикл, жыныстық күйіт, сарысу гонадотропині, суперовуляция, эмбрион, даму сатысы

Аннотация

         Зерттеу жұмысында селекциялық құндылығы жоғары, сирек кездесетін сарғылт түсті қаракөл қойларының генетикалық ресурстарын сақтау маңыздылығы ғылыми тұрғыдан негізделіп, олардың генотиптерін көбейту және мал басын тиімді сақтау әдісі әзірленді. Ұсынылған әдіс саулықтардың жыныстық күйітін анықтау, жыныстық циклдің  13-14 күндері тірідей салмағына 26 МЕ/кг СЖК гонадотропты гормонымен өңдеу, сәйкес түсті қошқарлармен қолдан ұрықтандыру және эмбриондарды жуып алуды қамтиды, бұл әдістің ерекшелігі эмбриондар санын арттыру  мақсатында осы саулықтарды екінші мәрте донор ретінде пайдаланады, ол үшін эмбриондарын жуып алғаннан кейін донорларға 18-22 күндік үзілістен кейін олардың  эстральдық циклінің                 14-16 күндері тірідей салмағына 26 МЕ/кг мөлшерінде гонадотропты ГСЖК препаратымен қайта өңдейді, одан кейін күйітке келген саулықтарды іріктеу, ұрықтандыру және эмбриондарды жуып алу технологиялық процесстері орындалады.

Нәтижесінде, ұсынылған әдіс дәстүрлі тәсілмен салыстырғанда сирек түсті саулықтардан орта есеппен 3,1 дана жоғары сапалы эмбрионды қосымша алуға мүмкіндік береді. Сонымен қатар, бұл әдіс күйіттеу маусымында сирек сарғылт түсті саулықтарды эмбрион доноры ретінде екі рет пайдалануға мүмкіндік береді.  Бір донордан эмбриондарды бірнеше мәрте жуып алу тәсілі ауыл шаруашылығында селекциялық тұрғыдан құндылығы жоғары, сирек кездесетін сарғылт түсті қаракөл қойлар популяцияларын сақтау мен көбейтуге бағытталған бірқатар теориялық және практикалық мәселелерді шешуде  маңыздылығы жоғары.

Авторлардың биографисы

А.Т. Бигараева, М. Әуезов атындағы Оңтүстiк Қазақстан университетiнiң «Биотехнология» ғылыми орталығы, Шымкент, Қазақстан

Бигараева Айгерим ТуреқызыМ. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің «Биотехнология» кафедрасының докторанты (Шымкент, Қазақстан, e-mail: bigarayeva94@mail.ru)

Н. Алибаев, М. Әуезов атындағы Оңтүстiк Қазақстан университетiнiң «Биотехнология» ғылыми орталығы, Шымкент, Қазақстан

Алибаев Нурадин ауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің «Биотехнология» Ғылыми орталығының директоры (Шымкент, Қазақстан, e-mail: nuradinkz@mail.ru)

О. Бекетауов, М. Әуезов атындағы Оңтүстiк Қазақстан университетiнiң «Биотехнология» ғылыми орталығы, Шымкент, Қазақстан

Бекетауов Орынбекауыл шаруашылығы ғылымдарының докторы, профессор, М. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің «Ауыл шаруашылығы биотехнологиясы» ғылыми-зерттеу зертханасының  аға ғылыми қызметкері (Шымкент, Қазақстан, e-mail: obeketauov@inbox.ru)

Т.С. Биғара, «Химия және биология» кафедрасы, Ж.А.Ташенев атындағы университеті, Шымкент, Қазақстан

Биғара Төре Сейдуалыұлыауыл шаруашылығы ғылымдарының кандидаты, аға оқытушы, Ж.А. Ташенов атындағы университетінің «Химия және биология» кафедрасының доценті (Шымкент, Қазақстан, e-mail: tore.bigara@bk.ru)

А.Т. Ермекбаева, М.Әуезов атындағы Оңтүстiк Қазақстан университетiнiң «Биотехнология» кафедрасы, Шымкент, Қазақстан

Ермекбаева Ақбопе ТонтаевнаМ. Әуезов атындағы Оңтүстік Қазақстан университетінің «Биотехнология» кафедрасының доценті (Шымкент, Қазақстан, e-mail: akbope.1988@mail.ru)

Жүктелулер

Как цитировать

Бигараева, А. ., Алибаев, Н. ., Бекетауов, О., Биғара, Т. ., & Ермекбаева, А. . (2026). САРҒЫЛТ ТҮСТІ ҚАРАКӨЛ ҚОЙЛАРЫНЫҢ ЭМБРИОНДАРЫН ТРАНСПЛАНТАЦИЯЛАУДА СУПЕРОВУЛЯЦИЯЛАУДЫ ИНДУКЦИЯЛАУ. ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 107(2), 104–112. https://doi.org/10.26577/bb107220268