Отбор перспективных казахстанских глютинозных линии для селекции риса

Анотація

Республиканың селекциялық жетістіктердің мемлекеттік тізіміне тек амилозалы сорттар енгізілген. Балаларға және диеталық тағамдар жасауға қажетті отандық глютинозды сорт шығару өзекті мәселе болып табылады. Дәстүрлі селекция әдісімен (пневмопіштіру және ТВЕЛ тозаңдандыру) әртүрлі ұрпақтағы және түр тармағындағы глютинозды күріштің алғашқы отандық сортын жасауға қажетті қазақстандық төменгі амилозалы (глютинозды) гибридтер алынды. ӨББИ оранжереялық жағдайында жылына екі ұрпақ алынды. «Амилоза мөлшері» полигенді белгісі тек F6-F7 ұрпақтарда тұрақтанады. Биохимиялық параметрлер мен шаруашылық-құнды белгілерді кешенді бағалау нәтижесінде алынған F3-5 гибридтерде амилоза мөлшері 2,4-15,6 % аралығын қамтитындығы белгілі болды. Отандық глютинозды сорт шығаруға перспективті ретінде төменгі амилозалы var. minantica Gust, var. affnis Koern, var. fulva Piac, var. brunneo-punctata Gust, var. neroapiculata Gust масақсыз түр тармақтары саналады. В государственный реестр селекционных достижении республики внесены только амилозные сорта риса. Создание отечественного глютинозного сорта риса для детского и диетического питания является актуальной проблемой. Методом традиционной селекции (пневмокастрация и ТВЕЛ метод опыления) получены казахстанские низкоамилозные (глютинозные) гибриды разных поколений и разновидностей для создания первого отечественного сорта глютинозного риса. В оранжерейных условиях ИББР получены 2 генерации риса в год. Полигенный признак «содержание амилозы» стабилизируется только в F6-F7 поколениях. В результате комплексной оценки по биохимическим параметрам и хозяйственно-ценным признакам выделены и охарактеризованы перспективные глютинозные гибриды F3-5 поколении, у которых содержание амилозы колеблется от 2,4 до 15,6%. Наиболее перспективными для создания отечественных глютинозных сортов считаются низкоамилозные безостые разновидности: var. minantica Gust, var. affnis Koern, var. fulva Piac, var. brunneo-punctata Gust, var. neroapiculata Gust. In the State Register of selection achievements of the republic made only amylose rice varieties. Creating domestic glutinous rice for children and dietary nutrition is an important issue. For creating the first local glutinous rice varieties Kazakhstan low amylose content (glutinous) hybrids of different generations were obtained by using conventional breeding method (pneumo-castration and TVEL method of pollination).In greenhouse conditions at IPBB was received 2 generations of rice per year. Polygenic traits "amylose content" stabilized only F6-F7 generations. As a result, a comprehensive assessment by biochemical parameters and economically valuable traits isolated and characterized perspective glutinous hybrids F3-5 generation whose amylose content ranges from 2.4 to 15.6%.Most perspective for the creation of domestic glutinous varieties considered low amylose awnless variety group: var. minantica Gust, var. affnis Koern, var. fulva Piac, var. brunneo-punctata Gust, var. neroapiculata Gust.