Алматы облысынының экожүйесінде өсетін шырғанақ өсімдігі ризосфера микробоценозының құрамын зерттеу

Аңдатпа

Алматы облысынының экожүйесінде өсетін, шырғанақ өсімдігі ризосфера микробиоценозының құрамы зерттелді. Жасалған зерттеу көрсеткіштері бойынша талқыласақ, шырғанақтың ризосферасында әртүрлі эколого-трофикалық микроағзалар тобы кездеседі, басым бөлігін хемоорганотрофтар - 1,2·10⁷-1,3·10⁸ КТБ/г топырақта,  актиномицеттер - 1,5-7,7·10⁵ КТБ/г топырақта  және олиготофтар - 6,7·10⁵ -3,0·10⁶ КТБ/г топырақта кездеседі. Әртүрлі зерттелген топырақ түрлерінде өсетін шырғанақ өсімдігінің ризосферасында әртүрлі актиномицеттердің сандық құрамының артқаны байқалады, түрлі-түсті актинмицеттер сериясына жататын  Violaceus, Ruber и Coerulescens түрлері кездесті.

Актиноризді өсімдіктердің тамырында түйнектер түйетін Frankia туысына жататын актиномицеттер атмосферадағы азотты сіңіріп, топырақты және бұталы өсімдіктерді азотпен құнартады. Сонымен қатар актиноризді өсімдіктер азоттың топырақтағы айналысын белсендетіп құнарын арттырады. Бүлінген топырақтарды азотпен құнарландыру Frankia туысымен симбиозды тіршілігі басқа өсімдіктердің жақсы өсуіне себебін тигізеді. Бұл, топырақ микробоценозына және шаруашылық-құнды өсімдіктердің өнімділігіне жақсы әсерін тигізеді. Шырғанақ  Frankia туысына жататын актиномицеттермен симбиоз құратындықтан және топырақты азотпен құнарлайтын қасиетіне байланысты олардың ризосферасындағы және бақылау топырақтар мен салыстырғанда қаншалықты бос азотсіңіргіштердің кездесетінін білу осы аталып отырған жұмысқа қажет болды.  Шырғанақтың ризосферасында кездесетін Azotobacter құрамы 20-80%, бақылау үлгілерінде  8-50% құратындығы анықталды.