Жұмсақ бидайдың (T.aestivum L.) тұзға төзімділігінің генетикасы

Анотація

Өсімдіктің тұзға төзімділік белгісін зерттеуде биохимиялық талдау әдісін қолдануды қажет ететіндіктен [МДГ-ГОАТ] ферментінің белсенділігі тест ретінде қолданылды. МДГ-ГОАТ ферменттік комплексінің белсенділігін анықтау арқылы Надежда сорты және тұзға жоғары төзімді, ал, Казахстанская 126 –сезімтал сорт ретінде анықталды. Надежда және Казахстанская 126 сорттарының сабағы мен тамыр жүйелеріндегі бұзылыстар 2% NaCl тұзының әсерінен болған фенотиптік өзгерістердің салдарынан туындайды. Казахстанская 126 сортының тұзға сезімталдылығын анықтайтын ген 1В (9мкМ/мл) хромосомада, ал Надежда сортының тұзға жоғары төзімділігі 7В (290,4 мкМ/мл), 6В (246,6 мкМ/мл) және 3В (230,5 мкМ/мл) хромосомаларда орналастырылды. Казахстанская 126 сортының негізінде шығарылған уникальды моносомды линиялардың сериясын пайдаланып, тұзға сезімтал бұл сортты Надежда сортының негізінде жақсартуға болады. Сорт Надежда на основе определения активности комплекс ферментов МДГ-ГОАТ идентифицирован как высокоустойчивый к засолению, а сорт Казахстанская 126 – восприимчивый. Фенотипическое нарушение наблюдаемое на стеблях и корневой системе сортов Надежда и Казахстанская 126 связано действием 2% хлористого натрия. Ген, контролирующий восприимчивость к засолению сорта Казахстанская 126 локализован в хромосоме 1В (9мкМ/мл), а высокая устойчивость сорта Надежда в хромосомах 7В (290,4 мкМ/мл), 6В (246,6 мкМ/мл) и 3В (230,5 мкМ/мл). Уникальный генетический материал, созданный на основе сорта Казахстанская 126 в виде серии моносомных линий, позволяет провести реконструкцию генома этого сорта, а также других перспективных сортов местной селекции на основе высокоустойчивого к засолению сорта Надежда. On the basis of estimation of MDH-GOAT enzymatic complex activity Nadezhda variety is identified as highly tolerant to salinity, and Kazakhstanskaya 126 variety as susceptible. Phenotypic violation observed in stems and root system of Nadezhda and Kazakhstanskaya 126 varieties is associated with the action of 2% sodium chloride. Gene associated with Kazakhstanskaya 126 susceptibility to salinity is localized in chromosome 1B (9 μmol /ml), while high tolerance in Nadezhda variety is associated with genes localized in chromosomes 7B (290.4 μmol /ml), 6B (246.6 μmol /ml) and 3B (230.5 μmol/ml). The unique genetic material created on the basis of Kazakhstanskaya 126 variety in the form of monosomic lines series facilitates carrying out its genomic reconstruction, and same for the other perspective varieties of local selection originated from the highly tolerant to salinity Nadezhda variety.