Сезонная динамика зараженности остромордой лягушки нематодой Rhabdias bufonis в припойменных биотопах реки Иртыш. Ертіс өзені алқабына жақын биотоптарда сүйіртұмсық бақадағы Rhabdias bufonis жұмыр құрттарының санының маусымдық динамикасы

Аннотация

Проведено исследование сезонной и годовой динамики показателей зараженности остромордой лягушки (Ranaarvalis) легочной нематодой Rhabdias bufonis в припойменных биотопах реки Иртыш с 2005 по 2012 гг. Отмечен ежегодный спад показателей зараженности лягушек R.bufonis, обусловленный массовым выходом лягушат сеголеток, инвазия которых нематодой происходит уже на суше. R.bufonis, видимо, формирует два поколения половозрелых гельминтов за бесснежный период, о чем свидетельствуют два подъема численности – весной и осенью. Нематоды зимуют в хозяевах, чтобы избежать гибели инвазионных элементов зимой и во время весеннего паводка. Снижение экстенсивности инвазии и индекса обилия R.bufonis в отдельные годы обусловлено снижением численности лягушек (связанным с сухостью биотопа при кратковременном паводке), а также конкурентными отношениями с легочной трематодой Haplometra cylindracea, численность которой возросла с 2007 по 2009 гг. При этом трематода обычно паразитировала у сеголеток и годовиков, нематода – у крупных взрослых лягушек с высокой интенсивностью инвазии. 2005-2012 жж. Ертіс өзені алқабына жақын биотоптардағы сүйіртұмсық бақаның Rhabdias bufonis өкпе жұмыр құрттарының зарарлану көрсеткіштерінің маусымдық және жылдық динамикасына зерттеулер жүргізілді.Бірінші жылды бақаларының кесілерінің құрлықта жұмыр құрттарымен зарарлануына байланысты, бақаның зарарлану көрсеткіштерінің жыл сайын құлдырауына әкеліп соқтырады. R.bufonis, қарсыз кезде екі тұқымды белгілі нысанға келтіреді, осыған орай, екі санының өрлеуі –көктемде және күзде байқалады. Қыста жәнекөктемде су көтерілген кезде зарарлану элементтерді сақтау үшін, жұмыр құрттар иелерде қыстайды. R.bufonisтің зарарлану таратылуы және молшылық әріп саны төмендеген еді, осыған бақалардың саныmтөмендеуі, (биотоптың құрғақтығы су өткіншіне байланысты), және Haplometra cylindracea – өкпенің жалпақmқұрттарымен (олардың саны 2007 жылдан 2009 жылға дейін биік еді) бәсекелік қатынастарда тұруы себеп болды. Бұл ретте жалпақ құрттар жиенін бірінші жылды және бір жылды бақаларды зарарландырған, жұмыр,құрттарересек бақаларды зарарландырған.