К изучению межвидовых отношений легочной нематоды Rhabdias bufonis от остромордой лягушки. Сүйіртұмсық бақадан алынған Rhabdias bufonis өкпе жұмырқұртының түраралық қарым-қатынасын зерттеу

Аннотация

Изучение межвидовых отношений легочной нематоды Rhabdias bufonis с 3 другими видами гельминтов остромордой лягушки - Opisthioglyphe ranae, Haplometra cylindracea и Oswaldocruzia filiformis – в течение 3 лет выявило следующие тенденции. В моноинвазии нематоды часто имеют мелкие и даже минимальные размеры, кроме 2010 г., когда рабдиасы имели наибольшую длину и ширину. Одновременное присутствие 3-4 видов гельминтов делает размеры рабдиасов наиболее крупными. Присутствие прямого пространственного и трофического конкурента рабдиасов – легочной трематоды H.cylindracea – не всегда негативно влияет на размеры нематоды, даже в бинарном сочетании. В сочетании с другими гельминтами влияние гаплометры на величину рабдиасов может быть различным – в зависимости от опосредующего влияния этих видов паразитов. В бинарных сочетаниях часто наблюдается негативное воздействие кишечной нематоды O.filiformis и позитивное – со стороны кишечной трематоды O.ranae, что может быть обусловлено антагонизмом гельминтов одного класса и синергизмом паразитов разных таксонов. Динамика размеров рабдиасов по отдельным годам исследования, по-видимому, зависит от размера лягушек (и, следовательно, пространства обитания в легких и наличных трофических ресурсов организма), а также от изменения морфофизиологических свойств самих гельминтов. Rhabdias bufonis өкпе жұмырқұртының сүйір тұмсық бақадан алынған Opisthioglyphe ranae, Haplometra cylindracea және Oswaldocruzia filiformis сияқты басқа 3 түр арасындағы түраралық қарым-қатынасын 3 жыл бойы зерттеу келесі нәтижелерді анықтады. Рабдиастардың ұзындығы мен ені бойынша аса көп мөлшерді көрсеткен 2010 жылдан басқа, моноинвазияда жұмырқұрттар, әдетте, ұсақ, тіпті, ең кіші мөлшерде болады. Гельминттердің 3-4 түрінің бір уақытта болуы рабдиастардың мөлшерінің аса ірі болуына жағдай жасайды. Рабдиастардың тікелей кеңістіктік және трофикалық бәсекелестерінің бірі – H.cylindracea өкпе жалпақ құртының болуы – жұмыр құрттардың мөлшеріне үнемі әсер етпейді, тіпті, бинарлық үйлесімдік кезінде де. Басқа гельминттермен қосылуы кезінде рабдиастардың мөлшеріне гаплометраның әсері паразиттердің осы түрлерінің жанама әсеріне байланысты әртүрлі болуы мүмкін. Бинарлық үйлесімдікте O.filiformis ішек жұмырқұрты тарапынан жағымсыз әсер және O.ranae ішек жалпаққұрты тарапынан жағымды әсер жиі байқалады, бұл жағдай бір кластағы гельминттердің антагонизмі мен паразиттердің әртүрлі таксондарының синергизміне тәуелді болуы мүмкін. Жекелеген жылдардағы зерттеулер бойынша рабдиастардың мөлшерінің динамикасы құрбақалардың мөлшеріне (және осы ретте, өкпедегі тіршілік ету орны мен ағзаның трофикалық ресурстарының болуына), сонымен қатар гельминттердің морфофизиологиялық өзгерістеріне тәуелді болады.