Изучение углеводородокисляющего потенциала ассоциаций бактерий Каспиийского региона для создания препаратов для биоремедиации

A. V. Goncharova; T. A. Karpenyuk; Ya. S. Tufuminova; D. S. Karelova; A. M. Kalbayeva

doi:10.26577/EB-2017-4-1308

Авторлар

A. V. Goncharova әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ.
T. A. Karpenyuk әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Қазақстан, Алматы қ.
Ya. S. Tufuminova әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің Экология проблемалары ғылыми-зерттеу институты, Қазақстан, Алматы қ.
D. S. Karelova әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің Экология проблемалары ғылыми-зерттеу институты, Қазақстан, Алматы қ.
A. M. Kalbayeva А. Байтұрсынов атындағы Қостанай мемлекеттік университеті, Қазақстан, Қостанай қ.

DOI:

https://doi.org/10.26577/EB-2017-4-1308

Кілт сөздер:

биоремедиация, бактерия қауымдастықтары, эмульсиялану индексі

Аңдатпа

Қазіргі кезеңде Қазақстандағы мұнай өндіру және мұнай өңдеу салаларының дамуына байланысты мұнай мен мұнай өнімдерімен қоршаған ортаның ластануын толығымен алып тастау мүмкін емес. Сол себептен аталған экологиялық проблеманы шешуге бағытталған жұмыстар өзекті болып табылады. Қоршаған ортаны қорғаудың тиімді құралы ретінде тазартудың биологиялық әдісі өзін жақсы жағынан көрсете білді. Жергілікті биоремедиация үшін нақты ластану учаскелерінен алынған микроорганизмдер көбіне пайдаланады, өйткені бұл дақылдар сол аймақтың климаттық және экологиялық жағдайларына бейімделген. Сондықтан микроорганизмдердің бұрынғы штаммдарына негізделген консорциумдар бірқатар артықшылықтарға ие.

Берілген жұмыста Қазақстанның Каспий аймағындағы аборигенді бактериялар қауымдастықтарының көмірсутекті тотықтыру потенциалы зерттелді және биоремедиацияға арналған препараттарды жасауға ең тиімді консорциумдар іріктеліп алынды.

Қаражанбас және Қаламқас кен орындарында жиналған су және топырақ үлгілерінен алынған және мұнай ортасында тұрақты мен қарқынды өсімді көрсеткен 12 бактериялардың штаммдарының келесі сипаттамалары зерттелді: мұнай деградациясының жылдамдығы, эмульсиялану индексі, жасуша беткейінің гидрофобтығы және антагонисттік белсенділігі. Осы штамдардың негізінде бактериялық қауымдастықтар құрылды, онда өсу потенциалы және көмірсутегі тотықтыру белсенділігі зертханалық модельдік эксперимент жағдайында зерттелді. Ең үлкен деградация сыйымдылығы бар консорциум іріктеліп алынды: Achromobacter denitrificans skar13 + Rhodococcus fascians skar21, Roseomonas mucosa wkal24 + Stenotrophomonas chelatiphaga wkal49 және Ochrobactrum sp.wkal48 + Sphingobacterium kitahiroshimense wkar54. Achromobacter denitrificans skar13 + Rhodococcus fascians skar 21 бірлестігі мұнай көмірсутектерінің 73,1±6,9%, дизель отыны көмірсутектерінің 94,6±8,6%, бензин көмірсутектерінің 79,7±6,2%-ын ыдыратты. Roseomonas mucosa wkal24 + Stenotrophomonas chelatiphaga wkal49 бірлестігі май фракцияларының 96,8±5,7%, дизель фракцияларының 97,8 ± 7,9% және бензин фракцияларының 86,2 ± 7,3%-ын жойды. Ochrobactrum sp.wkal48 + Sphingobacterium kitahiroshimense wkar54 бірлестігі мұнай көмірсутектерінің құрамының 83,5 ± 7,2% - на, дизельді 88,7 ± 8% - на және бензиннің 74,3 ± 6,9% - на төмендеуіне әкелді.

Аталған бактериалды қауымдастықтарды көмірсутектердің биодеструкторлары ретінде қолданудың келешегі зор болып табылады және қоршаған ортаның ластануын биоремедиациялау үшін пайдалануға ұсынылады.