Зертханалық жағдайда төмен температураға жерсіндіру кезеңінде ноқат өскіндеріндегі физиологиялық және биохимиялық өзгерістер
Кілт сөздер:
ноқат, суыққа төзімділік, жерсіндіру, пролин, сахароза, фотосинтетикалық пигменттер, супероксиддисмутаза, пероксидаза.Аңдатпа
Мақалада зертханалық жағдайда төмен температураға шынығудың 2 нұсқадағы кезеңдерінде ноқат өскіндерінің 4 үлгілеріндегі физиологиялық және биохимиялық өзгерістердің нәтижелері келтірілген.
Осмопротектор зазттарының (бос аминқышқылы пролин және сахароза) мөлшерінің деңгейі стресті фактордың ұзақтығы мен күшейтілу шамасына қарай Мальхотра сортынан басқа барлық генотиптерде артатындығы тұрақтандырылды.
Қыстап шығу мен биохимиялық параметрлер: сахароза мөлшері арасындағы оң корреляциялық байланыс температура +13 °C - дан +2 °C-қа дейін төмендеген кезеңде байқалды (r=+0,88). Шынығудың осы кезеңінде фотосинтетикалық пигменттер концентрациясы мен каротиноидтар (хлорофил a, b, ксантофилдер +каротиноидтар) сондай –ақ егістік жағдайында қыстап шыққан ноқат арасында жоғары оң корреляция анықталды (r=0.98; 0,98; 0,91, сәйкесінше). Көрсетілген мәліметтерді ноқаттың суыққа және қыстап шығуына төзімді формаларын талдап алуға физиологиялық маркер ретінде қолдануға мүмкіндік береді.
Шынығудың 2-ші нұсқасының барлық сатыларында антиоксидантты ферменттердің (перокидаза, супероксиддисмутаза) жалпы белсенділігі мен өсімдіктегі сахароза және бос пролин деңгейі арасында оң байланысты көрсетті. Өсімдіктерге стрестік әсерді күшейткен кезде пероксидаза белсенділігі мен қыстап шыққан өсімдіктер саны арасында өзара байланыс болатындығы байқалады.
