Evaluation and marking of wild relatives of wheat and their hybrids with commercial cultivars by Fe and Zn content and glutenin composition

Abstract

Генетикалық қорлардағы гексаплоидты бидайлардың дəнінің құрамында болатын темір элементінің əрбір бөлімі классификацияланды. Қазақстандық коммерциялық жəне келешегі бар генқорында > 50 мг/кг – 2,5%; Ресейден келген коллекцияларда 43-50%; жəне құрғақшылыққа төзімді арнаулы генетикалық зерттеулерге алынған үлгілерде (SQ дигаплоидты үлгілерде); коммерциялық генқорында – 49-41 мг/кг – 13,8%. Дəн құрамындағы Zn элементінің жиілігі бойынша жұмсақ бидай генотиптерінің қатары анықталды: Қазақстан генқорындағы коммерциялық жəне келешегі бар қорлардың үлесі - > 45 мг/кг – 1,3%; ал Ресей коллекциялары бойынша – 11%; генетикалық материалдар үшін (тəліледі егістіктерде – жəне суармалы) 51-89%-ды құрады; коммерциялық генқорларында – 44-40 мг/кг – 51,2%.Жаздық қатты бидайдың коммерциялық генотиптері бойынша Fe >60 мг/кг құрамдағы үлгілері 4% болғаны анықталды жəне НИИПББ (Отар)-дан келген коллекциялық көшеттердің құрамында 21%, ал күздік қатты бидай коллекциясында тек қана 1,0% болғаны анықталды. Барлық зерттелген генқорының 14,0% шамасы (1074 үлгі), Fe > 55 мг/кг құралуымен белгіленіп анықталды. Fe құрамы тұқымқуалаушылық қасиеті жоғары болғанына, Tr.kiharaе қосылуы əсер етті олар күздік үлгілерде; Жетысу х Tr.militinae (2); Жетысу х Tr.militinae (5); (Безостая 1 х Ae.cylindrica) х Карлыгаш (7); Эритроспермум 350 x Tr.militinae) х Эритроспермум 350 жəне (Прогресс x Tr.timopheevi) х Эритроспермум 350 (61-63 мг/кг).