ОЦЕНКА И МАРКИРОВАНИЕ ДИКИХ СОРОДИЧЕЙ ПШЕНИЦЫ И ИХ ГИБРИДОВ С КОММЕРЧЕСКИМИ СОРТАМИ ПО СОДЕРЖАНИЮ FE, ZN И СОСТАВУ ГЛЮТЕНИНА.

Аннотация

Генетикалық қорлардағы гексаплоидты бидайлардың дəнінің құрамында болатын темір элементінің əрбір бөлімі классификацияланды. Қазақстандық коммерциялық жəне келешегі бар генқорында > 50 мг/кг – 2,5%; Ресейден келген коллекцияларда 43-50%; жəне құрғақшылыққа төзімді арнаулы генетикалық зерттеулерге алынған үлгілерде (SQ дигаплоидты үлгілерде); коммерциялық генқорында – 49-41 мг/кг – 13,8%. Дəн құрамындағы Zn элементінің жиілігі бойынша жұмсақ бидай генотиптерінің қатары анықталды: Қазақстан генқорындағы коммерциялық жəне келешегі бар қорлардың үлесі - > 45 мг/кг – 1,3%; ал Ресей коллекциялары бойынша – 11%; генетикалық материалдар үшін (тəліледі егістіктерде – жəне суармалы) 51-89%-ды құрады; коммерциялық генқорларында – 44-40 мг/кг – 51,2%.Жаздық қатты бидайдың коммерциялық генотиптері бойынша Fe >60 мг/кг құрамдағы үлгілері 4% болғаны анықталды жəне НИИПББ (Отар)-дан келген коллекциялық көшеттердің құрамында 21%, ал күздік қатты бидай коллекциясында тек қана 1,0% болғаны анықталды. Барлық зерттелген генқорының 14,0% шамасы (1074 үлгі), Fe > 55 мг/кг құралуымен белгіленіп анықталды. Fe құрамы тұқымқуалаушылық қасиеті жоғары болғанына, Tr.kiharaе қосылуы əсер етті олар күздік үлгілерде; Жетысу х Tr.militinae (2); Жетысу х Tr.militinae (5); (Безостая 1 х Ae.cylindrica) х Карлыгаш (7); Эритроспермум 350 x Tr.militinae) х Эритроспермум 350 жəне (Прогресс x Tr.timopheevi) х Эритроспермум 350 (61-63 мг/кг).