Оценка засухоустойчивости сои по активности ферментов-антиоксидантов и альдегидоксидазы / Антиоксидант-ферменттер және альдегидоксидаза бойынша сояның құрғақшылыққа төзімділігін бағалау

Z. B. Spankulova; T. E. Li; S. V. Didorenko; U. M. Orazbaеva

Авторы

Z. B. Spankulova Институт биологии и биотехнологии растении, Алматы
T. E. Li Институт биологии и биотехнологии растении, Алматы
S. V. Didorenko Казахский научно-исследовательский институт земледелия и растениеводства, Алмалыбак
U. M. Orazbaеva Институт биологии и биотехнологии растении, Алматы

Ключевые слова:

индексы засухоустойчивости, активные формы кислорода, ферменты-антиоксиданты, альдегидоксидаза, құрғақшылыққа төзімділік көрсеткіштері, оттегінің белсенді формалары, антоксидант-ферменттер, альдегидоксидаза.

Аннотация

Осы жұмыстың мақсаты соя генотиптерінің құрғақшылыққа төзімділігін онтогенездің ерте сатысында скринингтеу үшін энзиматикалық белсенділік деңгейінде антиоксидантты ферменттер – пероксидаза (ПОД), супероксиддисмутаза (СОД) және альдегидоксидазаны (АО) зерттеу болып табылады. Зерттеу обьектісі ретінде әлемдік коллекциядан Glycine max L. соя культурасының құрғақшылыққа жоғары төзімділік қасиетіне ие сортүлгілері: Устя (Украина), K589109 (Ресей), K583583 HMAS 84 (АҚШ) алынды. Бұл сорттар ультражылдампісетін, вегетация кезеңі 85-95 күн болатын топқа жатады. Стандарт ретінде отандық коллекциядан - жылдампісетін Алматы сорты қолданылды. Суғарылған және құрғақшылық жағдайындағы соя жапырақтарының СОД, ПОД және АО ферментативті белсенділігін анықтау су жетіспеушілкке аса сезімтал екі репродуктивті фаза– гүлдену R1 және бұршақтануда R5 жүргізілді. СОД, ПОД және АО ферментативті белсенділігін анықтау нәтижесі қазақстандық Алматы және К583583(АҚШ) сорттарының құрғақшылыққа төзімді екенін көрсетті. Целью данной работы являлось изучение ферментов-антиоксидантов – пероксидазы (ПОД), супероксиддисмутазы (СОД) и альдегидоксидазы (АО) на уровне энзиматической активности для скрининга засухоустойчивости генотипов сои на ранних этапах онтогенеза. Объектами исследования служили 4 сортообразца культурной сои Glycine max L. из мировой коллекции, по предварительным данным обладающие признаками засухоустойчивости: сорта Устя (Украина), K 589109(Россия), K583583 HMAS 84 (США), и относящиеся к ультраскороспелой группе с периодом вегетации 85-95 дней. В качестве стандарта был использован сорт отечественной селекции скороспелый Алматы. Определение ферментативной активности СОД, ПОД и АО в листьях сои было проведено в условиях полива и засухи в двух репродуктивных фазах вегетации, наиболее чувствительных к дефициту влаги – в фазе цветения R1 и налива бобов R5. По результатам определения ферментативной активности СОД, ПОД и АО наибольшую засухоустойчивость проявили казахстанский сорт Алматы и К583583(США).

Биографии авторов

Z. B. Spankulova, Институт биологии и биотехнологии растении, Алматы

Спанкулова Зере Бактыбековна магистр-биолог, Өсімдіктер биологиясы және биотехнологиясы институты, кіші ғылыми қызметкер
T. E. Li, Институт биологии и биотехнологии растении, Алматы

Ли Тамара Енсуевна б.ғ.к., Өсімдіктер биологиясы және биотехнологиясы институты, жетекші ғылыми қызметкер
S. V. Didorenko, Казахский научно-исследовательский институт земледелия и растениеводства, Алмалыбак

Дидоренко Светлана Владимировна, б.ғ.к., Қазақ егіншілік және өсімдік шаруашылығы ғылыми-зерттеу институты-Алмалыбак, жетекші ғылыми қызметкер.
U. M. Orazbaеva, Институт биологии и биотехнологии растении, Алматы

Оразбаева Улташ Мауленовна, магистр-биотехнолог, Өсімдіктер биологиясы және биотехнологиясы институты, кіші ғылыми қызметкер