Қалыпты жағдайдағы және ауыр металдардың әсерінен кейінгі жануарлар қанының гематологиялық көрсеткіштерінің циркадиандық және айлық ырғақтары

Аңдатпа

Осы мақалада жануарлардың гематологиялық қан көрсеткіштерінің циркадиандық және маусымдық ырғақтары қалыпты жағдайда және ауыр металдардың әсерінен кейін қарастырылады. Тірі организмдердің  жүйелеудің негізгі ұстанымдарының бірі олардың түрлі физиологиялық және биохимиялық процестердің ырғақты өзгеруінде көрінетін уақытша құрылымы болып табылады. Қан дененің ең маңызды жүйелерінің бірі болып табылғандықтан, оның өмірінде маңызды рөл атқарады. Сондықтан, тіндерге әр түрлі әсерлер қан құрамы мен қасиеттерінде көрсетіледі. Мәлімделген ұстанымдарды ескере отырып, әр түрлі жағдайларда тіршілік ету және табиғи экожүйелерге өскелең антропогендiк әсер ету жағдайында өсіру тәуліктік және маусымдық ырғақтар жағынан жануарлардың гематологиялық бейімделу ауқымын анықтау, және жануарлар қан жүйесінің ауыр металл иондарының әсеріне жауабын тергеу қажеттілігі туындады, яғни жануарлар қан жүйесісінің кадмий, қорғасын, мыс иондарының әсеріне жауап ерекшеліктерін және қоршаған ортаны ауыр металдармен ластауының көрсеткіштері бола алатын ең сезімтал қан параметрлерін айқындау қажеттілігі туындады.

Түйін сөздер: циркадиандық ырғақтар, маусымдық ырғақтар, қан, гематологиялық көрсеткіштер, ауыр металдар.