Модификация биологически активными веществами из микроводорослей мутагенного эффекта несимметричного диметилгидразина.Микробалдырлардан алынған биологиялық белсенді заттар бойынша симметриялық емес диметгидразиннің модификациялау

Z. Zh. Kolumbayeva; S. A. Dzhokebayeva; A. V. Lovinskaya; D. A. Begimbetova

Авторы

Z. Zh. Kolumbayeva Казахский национальный университет имени аль-Фараби, г.Алматы, Казахстан
S. A. Dzhokebayeva Казахский национальный университет имени аль-Фараби, г.Алматы, Казахстан
A. V. Lovinskaya Казахский национальный университет имени аль-Фараби, г.Алматы, Казахстан
D. A. Begimbetova Назарбаев Университет, г. Астана, Казахстан

Ключевые слова:

ксенобиотик, несимметричный диметилгидразин, хромосомные аберрации, биологически активные веществ, генотоксичность, симметриялық емес диметилгидразин, хромосомалық аберрациялар, биологиялық белсенді қосындылар, генотоксиндылық

Аннотация

В результате проведенного исследования установлены фито- и генотоксичность несимметричного диметилгидразина (1,1-ДМГ) и биологически активных веществ (БАВ), продуцируемых микроводорослями. 1,1-ДМГ ингибировал прорастание семян ячменя, однако, при совместной обработке изучаемыми веществами эффект ингибирования всхожести семян значительно снижался. Биологически активные вещества из микроводорослей, не проявив мутагенной активности, статистически значимо снижали уровень хромосомных аберраций, индуцированных 1,1-ДМГ. Зерттеу жұмыста шағын балдырларынан алынған биологиялық белсенді заттардың жəне симметриялық емес диметилгидразиннің фито- жəне генотоксиндік белсенділігінің əсері арпа дəндерінде зерттелді. Дəндерге симметриялық емес диметилгидразинмен əсер еткенде тұқымдардың өсу процесстерінің тежелуі байқалды. Арпа тұқымында 1,1-ДМГ-ің қолданған концентрациясы мутацияның спонтанды деңгейінен сенімді ретінде хромосомалық аберрациялардың жоғары деңгейде пайда болуын қамтамасыз етті. Шағын балдырларынан алынған мутагендік белсенділігі жоқ биологиялық белсенді заттар ксенобиотиктердің əсерінде пайда болған хромосомалық құрылымдық бұзылыстардың жиілігін сенімді ретінде төмендетті.