К содержанию эфирных масел у дикорастущих видов горных хребтов Юго-Востока Казахстана / Оңтүстік-Шығыс Қазақстан таулы жоталарында жабайы өсетін түрлеріндегі эфирмайлар құрамы

Zh. Zh. Karzhaubekova; N. G. Gemejyieva; R. B. Arisbaeva

Авторы

Zh. Zh. Karzhaubekova РГП «Институт ботаники и фитоинтродукции растений» КН МОН РК, лаборатория растительных ресурсов, Республика Казахстан, г. Алматы
N. G. Gemejyieva РГП «Институт ботаники и фитоинтродукции растений» КН МОН РК, лаборатория растительных ресурсов, Республика Казахстан, г. Алматы
R. B. Arisbaeva РГП «Институт ботаники и фитоинтродукции растений» КН МОН РК, лаборатория растительных ресурсов, Республика Казахстан, г. Алматы

Ключевые слова:

эфирномасличные виды, эфирное масло, количественное содержание, эфир майлы өсімдіктер, эфир майы, сандық құрамы.

Аннотация

Бұл мақалада жабайы өсетін Apiaceae Lindl тұқымдасының Carum carvi, Seseli buchtormense және Lamiaceae Lindl тұқымдасының Marrubium vulgare, Mentha arvensis, M. longifolia, Nepeta pannonica, Origanum vulgare және Ziziphora clinopodioides түрлеріндегі эфир майы құрамының мөлшерлік нәтижелері келтірілген. Сонымен қатар Іле Алатау етегі жағдайында жерсіндірілген Lamiaceae Lindl тұқымдасы түрлерінің ЭМ құрамы бойынша мәліметтер келтіріледі. Мына түрлерде Origanum vulgare, Marrubium vulgare, Mentha arvensis, M. Longifolia эфир майы құрамының мөлшері өсімдіктердің өсу уақытына (жасына) қарай өзгеретіні көрсетілген. Жүргізілген зерттеулер Қазақстандағы едәуір құнды жабайы өсетін эфирмайлыларды анықтауға мүмкіндік береді, ал алынған ЭМ Seseli buchtormense, Marrubium vulgare компонентті құрамын тереңдетіп зерттеу үшін материал болып табылады. В статье приведены результаты количественного содержания эфирных масел (ЭМ) у дикорастущих видов из сем. Apiaceae Lindl.: Carum carvi, Seseli buchtormense и видов из сем. Lamiaceae Lindl.: Marrubium vulgare, Mentha arvensis, M. longifolia, Nepeta pannonica, Origanum vulgare и Ziziphora clinopodioides. Также приводятся данные по содержанию ЭМ у интродуцированных в условиях предгорной зоны Заилийского Алатау видов сем. Lamiaceae Lindl. Показано изменение количественного содержания ЭМ в зависимости от возраста растений для видов Origanum vulgare, Marrubium vulgare, Mentha arvensis, M. longifolia. Проведенные исследования позволят выявить наиболее ценные дикорастущие эфироносы Казахстана, полученные ЭМ послужат материалом для углубленного изучения компонентного состава Seseli buchtormense, Marrubium vulgare.