АЛМА ЖАПЫРАҒЫНЫҢ ХЛОРОТИКАЛЫҚ ДАҚТАРЫНЫҢ ВИРУСЫН ЖӘНЕ АЛМА АҒАШЫНЫҢ ШҰҢҚЫРЛАРЫНЫҢ ВИРУСЫН АНЫҚТАУ ҮШІН ГРНҚ ӘЗІРЛЕУ ЖӘНЕ СЫНАУ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2024)
Бұл зерттеу екі белгілі алма вирусын, атап айтқанда, алманың хлоротикалық жапырақты дақ вирусын (ACLSV) және алма ағашының шұңқырының вирусын (ASPV) анықтау үшін CRISPR/Cas жүйелерін пайдалану арқылы бағыттаушы РНҚ-ларды (бағыттауыш РНҚ) әзірлеу және пайдалану туралы жан-жақты есеп береді. . Бұл вирустардың болуы жаһандық алма өнеркәсібіне олардың жеміс сапасы мен өніміне теріс әсер етуіне байланысты елеулі қауіп төндіреді. Бұл зерттеудің негізгі мақсаты CRISPR технологиясын, атап айтқанда CRISPR/Cas12a және Cas13a жүйелерін дәл және жоғары сезімтал диагностикалық қолданбалар үшін пайдаланған кезде пайдалануды зерттеу болып табылады. Қазіргі әдістеме анықтау тиімділігін арттыру үшін вирустық геномдағы сақталған аймақтарды пайдалануға бағытталған.Әдістеме ACLSV және ASPV вирустық геномдарындағы сақталған аймақтармен таңдамалы түрде байланысатын бағыттаушы РНҚ (gRNAs) әзірлеуді қамтиды. Бұл мақсатсыз байланыстыру әсерлерін азайтуға және бағыттаушы РНҚ мақсаттылығын арттыруға бағытталған биоинформатика әдістерін қолдану арқылы қол жеткізіледі. In vitro тестілеудің бірінші кезеңі синтетикалық вирустық РНҚ өндіруді қамтиды, содан кейін нақты әлем жағдайында гРНҚ тиімділігін тексеру үшін тірі өсімдіктерде сынақтан өтеді. Сонымен қатар, зерттеу мақсаты вирустардың толық cDNA клондарын генерациялауды қамтиды, олардың геномдық архитектурасын түсінуді жақсарту, бұл gRNA дизайнын жақсартудың маңызды аспектісі. Жұмыс өсімдіктердің вирустық ауруларын анықтау мен бақылауды жақсарту үшін дәстүрлі вирусологиялық тәсілдермен қатар күрделі геномдық әдістемелерді енгізудің маңыздылығын көрсетеді. Мақсат – жаңа диагностикалық стратегияларды әзірлеу арқылы ауыл шаруашылығының әл-ауқаты мен өнімділігін арттыру.
Keywords: алманың хлоротикалық жапырақ дақтарының вирусы (ACLSV), алма шұңқырының вирусы (ASPV), CRISPR/Cas жүйесі, нұсқаулық РНҚ, әдістеме