ҚАРА ЕРТІС ЖӘНЕ ПАВЛОДАР ОБЛЫСЫНДАҒЫ ЕРТІС АЛҚАБЫНЫҢ АВИФАУНАСЫН ТАЛДАУ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2024)
Бұл жұмыс Қара Ертіс пен Павлодар облысындағы Ертіс өзені құстарының популяциясын зерттеуге арналған. Бұл аймақтардағы құстар фаунасы туралы мәліметтер толық емес, сондықтан орнитологиялық зерттеулерді жалғастыру керек. Негізгі мақсат – Шығыс Қазақстан және Павлодар облыстарындағы Зайсан ойпатына назар аудара отырып, авифаунасы туралы білімді толықтыру. Жаһандық климаттың өзгеруі, гидроэлектростанциялар мен су қоймаларының құрылысы сияқты антропогендік факторлар аймақтағы экологиялық өзгерістерге әсер ететін ықпалды факторлар саналады. Маңызды салдардың бірі – климаттық өзгерістерге байланысты әртүрлі құстардың көктемгі ұялау уақытының өзгеріп кетуі. 2023 жылдың мамыр және маусым айларында Қара Ертіс пен Павлодар өңірінің Ертіс өзені бойындағы жеті аймақты қамтитын далалық зерттеу жүргізілді. Зерттеу құстардың өмірлік циклінің фенологиялық ерекшелігін ескере отырып, стандарт әдістер бойынша жүргізілді. Құс түрлерінің тығыздығы тұрақты санақ аумағында маршруттық санақ жүргізу бойынша бағаланды. Зерттеу барысында екі модельдік аумақта 16 отрядқа жататын 127 құс түрі анықталды. Олардың арасында Қызыл кітапқа енгізілген түрлердің болуы – оларды сақтауға күш салудың маңызын көрсетеді. Ылғал деңгейі жоғары Павлодар облысының Ертіс өзенінде Қара Ертіспен салыстырғанда, антропоген әсері аздау және құс түрі көбірек (103 түр) кездесті. Бұл зерттеу климаттың өзгеруі мен антропогендік әсерді ескере отырып, аталған аймақты үнемі бақылап, табиғатты қорғау және бейімделу стратегияларын жасау керегін  көрсетеді.
Keywords: Құстар; Авифауна; Биоалуандық; Ертіс өзені; Зайсан ойпаты; Қара Ертіс; Павлодар облысы