АҚТӨБЕ ОБЛЫСЫНДА CYCLACHAENA XANTHIIFOLIA (NUTTALL) FRESENIUS (ASTERACEAE) АЛҒАШҚЫ ТАБЫЛЫМЫ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2024)
Ақтөбе облысының аумағында алғаш рет «трансформерлер» түрлер қатарына  жатқызылатын инвазиялық түрі Cyclachaena xanthiifolia (Nuttall) Fresenius табылып отыр, бұл өсімдік түрі  табиғи өсімдіктер бірлестігін түбегейлі өзгертуге және аймақтық флоралардың таксономиялық және филогенетикалық бірегейлігіне әсер етуге қабілетті. C. xanthiifolia өсімдігі Ақтөбе қаласының аумағында табылған және оның үш ценопопуляциясы сипатталған. Зерттелген барлық ценопопуляциялар 7-9 өсімдік түрлерінен тұрады және  олар рудеральды түрлер өкілі.Барлық үш ценопопуляцияда C. xanthiifolia өсімдігі Chenopodium album мен бірге өсімдіктер бірлестігінің доминантты түрлері болып табылады, жеке жобалық жабыны 20% құрайды, популяциялардағы тығыздығы 12,0±3,1-ден 17,0±2,6 дана/м2, биіктігі 80,0±9,3-тен 138±14,0 см-ге дейін өзгереді. Ценопопуляцияларда (Gypsophila paniculata, Helichrysum arenarium, Tragopogon orientalis) кездесетін дала флорасы түрлерінің белсенділігі минималды, бұл олардың арамшөптер мен адвентивті түрлерімен ығыстырылуының нәтижесі. Зерттеулер көрсеткендей, C. xanthiifolia Ақтөбе облысының аумағында қарқынды таралуда, рудералдық бірлестіктерге белсенді түрде енуде және әртүрлі деңгейдегі ылғалдандырылған бірлестіктерде таралған.
Keywords: Cyclachaena xanthiifolia (Nuttall) Fresenius, Ақтөбе облысы, инвазиялық түрлер, популяция құрылымы, түрлер-дің белсенділігі