Биотестирование ҚҰРАМЫНДА ФОСФОР БАР ТЕХНОГЕНДІК ҚАЛДЫҚТАРДЫҢ ГИДРОБИОНТТАРҒА ӘСЕРІ: Гидробионттар (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2023)
Құрамында фосфор бар қалдықтардың гидробионт ағзаларға әсері бойынша зерттеу нәтижелері келтірілген. Құрамында фосфор бар қалдықтардың (шламдар мен шлактар) гидробионттарға әсерін зерттеу кезінде гидробионттардың әртүрлі жүйелі топтары тест-нысан ағзалар ретінде пайдаланылды: диатомты балдырлар: Phaeodactilum tricornutum, Sinedra ulna, Navicula gracilis, Amphora ovalis, Pinnularia viridis, бір жасушалы жасыл балдырлар: Scenedesmus guadricauda; Scenedesmus protuberans, Chlorococcum sp ., Chlorella vulgaris, цианобактериялар: Oscillatoria limosa, қарапайымдылардан: Amoeba proteus, Amoeba limax, Euglypha acanthophora, Paramecium aurelia, Paramecium caudatum, Paramecium putrinum, Paramecium omrelia, Paramecium multinucleus, Stylonychia mytilus, Vorticella convallaria, омыртқасыздар: Colpoda steinii, Rotatoria, Calldina, Aeolosoma, Nematoda. Құрамында фосфор бар қалдықтардың сынамаларын биотестеу нәтижелері планктондық және бентикалық ағзаларға уытты әсері құрамында фосфор бар қалдықтардың сандық-сапалық параметрлеріне байланысты екенін көрсетті. Құрамында фосфор бар шлактар мен шламдардың 1,0% концентрациясы улы емес екені анықталды, қалдықтар концентрациясының одан әрі 10,0% - ға дейін артуы өткір уытты әсер етеді. Сонымен қатар, құрамында фосфор бар шлам шлакқа қарағанда улы болып табылды. Synedra ulna, Amphora ovalis, Rotatoria, Calldina sp., индикатор ағзалар ретінде анықталды.
Keywords: құрамында фосфор бар шлам, құрамында фосфор бар шлак, өткір уыттылық, созылмалы уыттылық, гидробионттар.