ҚҰТЫРУ ВИРУСЫНЫҢ МОЛЕКУЛЯРЛЫ-ГЕНЕТИКАЛЫҚ СИПАТТАМАСЫ, ПАТОГЕНЕЗІ ЖӘНЕ ОНЫ ДИАГНОСТИКАЛАУ МЕН КҮРЕСУ ҚҰРАЛДАРЫН ӘЗІРЛЕУДЕГІ ЖЕТІСТІКТЕР (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2023)
Құтыру бүкіл әлемде әртүрлі жануарларының арасында кездесетін және ауру симптомдары басталғаннан кейін 100%-ға жуық өліммен аяқталатын ең қауіпті вирустық инфекция болып табылады. Құтыру әлі де 150 - ден астам елдер мен аумақтарда эндемиялық сипатқа ие, бұл жыл сайын шамамен 8,6 миллиард АҚШ долларын құрайтын экономикалық шығындарға әкеледі және жылына шамамен 40 000-70 000 адамның өмірін қияды, олардың шамамен 40% -ы балалар. Құтырудың әлі күнге дейін тиісті емі табылмауы мен соңы өлімге алып келеуі себебінен оны әлемдегі ең қауіпті аурулардың қатарына жатқызады.  Құтырудан болатын өлімдердің көпшілігі ресурстары шектеулі елдерде орын алады, мұнда инфрақұрылымның нашар дамуы халықты уақтылы ескертуге және вируспен байланыстан кейінгі профилактикаға кедергі келтіреді, ал үй жануарлары мен жабайы жануарлардың кең таралуы вирусты толығымен жоюды қиындатады. Қазақстанда құтыру проблемасы әлі де шешілмеген күйінде қалып отыр, аурудың табиғи ошақтары үнемі тіркеліп отырады, бұл құтырудың алдын алу және оған қарсы күрес шараларының тиімділігін арттыруды талап етеді. Бұл шолуда құтыру вирусының молекулалық-генетикалық сипаттамасына, патогенезіне, сондай-ақ әлемде және Қазақстанда құтырудың таралуына байланысты мәселелерге назар аударылады. Құтыруға қарсы препараттар мен диагностикалық әдістерді әзірлеу бойынша зерттеу нәтижелері егжей-тегжейлі сипатталған.
Keywords: құтыру вирусы, G гликопротеині, антирабиялық иммуноглобулин.