"БАЙСЕРКЕ-АГРО" АГРОХОЛДИНГІ ЖАҒДАЙЫНДА ӘРТҮРЛІ ГЕНОТИПТЕГІ ЕТТІ ТҰҚЫМДЫ БҰҚАЛАРДАҒЫ ЕТТІҢ БИОЛОГИЯЛЫҚ ҚҰНДЫЛЫҒЫ ЖӘНЕ ТЕХНОЛОГИЯЛЫҚ КӨРСЕТКІШТЕРІ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2022)
Аннотация ет тұқымдарының бұқаларының маңызды биологиялық ерекшелігі-олардың адам үшін құнды азық-түлік өнімдерін, оның ішінде өсімдік шаруашылығы мен тамақ өнеркәсібінің қалдықтарын тұтыну және өңдеу қабілеті. Бұл жағдайда алынған ет өнімдері мен былғары шикізаты жоғары сапалы.Селекциядағы жаңа бағыттардың дамуы, мысалы, малдың өнімділік қасиеттерін ертерек болжау, іріктеудің үлкен мүмкіндігіне, ұрпақтар арасындағы аралықтың қысқаруына және ет өнімділігі бағытындағы малды тиімді іріктеуге ықпал етті.Олардың генотипінде Конституцияның беріктігі мен жоғары өнімділігін, жақсы бордақылау және ет қасиеттерін, өмір сүру және экономикалық пайдалану жағдайларына жақсы бейімделу қабілеті бар стресске төзімділік пен иммунитетті біріктіретін ең "үнемді жануарларды" алуға қойылатын талаптар қажет. Басқаша айтқанда, өнімділігі жоғары және қарқынды пайдалануға жақсы бейімделген жануарларды құру қажет.Зерттеудің мақсаты ірі қара малдың әртүрлі ет тұқымдарының генетикалық прогресінің қарқынын арттыру үшін іріктеу әдістерін жетілдіру және оңтайландыру болды. Генотиптердің өзара әрекеттесуі негізінде жоғары сапалы сиыр етін өндіруді арттыру үшін әртүрлі генотиптердегі ет тұқымдарының асыл тұқымды және өнімді сапасын жақсартудың тиімді әдістерін анықтаңыз.Бұл мақалада "Байсерке-Агро"Агрохолдингі жағдайында әртүрлі генотиптегі етті тұқымды бұқашықтардың ет өнімділігін зерттеу нәтижелері келтірілген. Зерттеу нәтижелері бойынша ұшалардың сапасы мен сою көрсеткіштері, ұшалардың және жекелеген анатомиялық бөліктердің морфологиялық құрамы, еттің химиялық құрамы және шикі майдың энергетикалық құндылығы анықталды.Жүргізілген зерттеулер абердин-Ангус, Герефорд және қазақ ақбас тұқымдары өнімділігінің генетикалық әлеуетін неғұрлым толық іске асыруға ықпал етті, нәтижесінде жоғары сапалы сиыр етін алудың қосымша резерві анықталды. Селекциялық процесті ұйымдастырудың ұсынылған әдістері мен тәсілдері "Байсерке-Агро" Агрохолдингі жағдайында жоғары өнімді ет малын құруға мүмкіндік берді, бұл 1 ц тірі салмақтың өзіндік құнының 5-8% - ға төмендеуіне және 1 басқа 14-16% қосымша пайда алуға ықпал етті.
Keywords: Ұшаның салмағы, сою өнімділігі, сою массасы, ет индексі, целлюлоза, құрдастар, тартылған ет