BERBERIS HETEROPODA ТҰҚЫМДАРЫНЫҢ IN VITRO КОЛЛЕКЦИЯСЫН ЖӘНЕ КРИОГЕНДІ БАНКІН ҚҰРУ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2022)
Berberis heteropoda Schrenk тұқымдарының 8 формасын әртүрлі өңдеу түрлерінің әсері зерттелді. Осы түрдегі жаңа жиналған тұқымдарының зертханалық өнгіштігі (ЗӨ) 5% аспады. Тұқымның өнуін ынталандыру үшін келесі өңдеу түрлері қолданылды: -196°C температурада 20 сағат бойы сұйық азоттың (СА) әсер етуі; 4°С температурада 8 апта бойы ылғалды перлитте стратификация; сонымен қатар 20 сағат бойы СА-та алдын ала батыру стратификациясы. СA-пен өңдегеннен кейін ЗӨ орта есеппен 2,8 есе өсті. 1-5 және 8 үлгілерде СA әсерінен бұрын да, одан кейін де өну байқалмады, бұл үлкен тұқымдардағы судың жоғары болуына байланысты. Айта кету керек, стратификация тұқымның өну энергиясын жылдамдатты, сонымен қатар стратификациядан кейінгі ЗӨ орташа есеппен 21,6% құрады, бұл қосымша өңдеусіз тұқымдардың ЗӨ-ден 5 есе жоғары.Алынған өркендер 30 г/л сахароза, 0,8 мг/л 6-бензиламинопурин, 0,02 мг/л индолил май қышқылы, 0,1 мг/л гибберелл қышқылы, 1 мг/л аскорбин қышқылы, 1 мг/л кальций пантотенаты, 4 г/л агар, 1,75 г/л джелрайт, рН 5,7 бар Мурасиге және Скуга қоректік ортаға in vitro культурасына енгізілді. Арнайы 523 қоректік ортада тексеруден кейінгі өркендердің өміршеңдігі 46,4% құрады. B. heteropoda 8 үлгідегі тұқымдары -196°С температурада криогенді банкке, 3 үлгі -20°С температурада ұзақ сақтауға қойылды.
Keywords: Berberis heteropoda; тұқым; сұйық азот; стратификация; зертханалық өнгіштігі; in vitro культурасы; криогенді банк.