БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫ ШЕГІНДЕГІ ЖАЙЫҚ ӨЗЕНІ АҢҒАРЫ ЕМЕНДІ ОРМАНДАРЫНЫҢ МИКОБИОТАСЫ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2022)
Биоалуантүрлілікті зерттеу және сақтау заманауи биологияның жаһандық мәселелерінің бірі болып табылады, өйткені қазіргі уақытта ғаламшардың көптеген аймақтарында әртүрлі ағзалардың, соның ішінде саңырауқұлақтардың түрлер құрамының азаюы байқалады. Алынған нәтижелер Қазақстан аумағында әлі күнге дейін мәліметтер жеткіліксіз және фрагменттік болып табылатын Жайық өзені аңғары еменді ормандары макромицеттерінің алуантүрлілігін тануға елеулі үлес қосады.Мақалада Жайық өзені аңғарында өсетін жайылма, сондай-ақ сай - жыраларда таралған байрақты ормандарда кездесетін еменді ормандардар микобиотасының биоалуантүрлілігі туралы деректер берілген. Зерттеу нәтижелері негізінде бүгінгі таңда биотада 5 қатар, 17 тұқымдас және 23 туысқа біріккен 31 түр анықталды. Жетекші тұқымдастарды Polyporaceae, Boletaceae, Russulaceae, Amanitaceae құрайды. Біздің зерттеу жұмысымыздың нәтижесінде байрақты еменді ормандардағы микологиядық құрам жайылма еменді ормандардағы макромицеттер әртүрлілігіне қарағанда едәуір бай екендігі анықталды. Мұндай түрлік құрамның молдығына жайылма еменді ормандарда (16 ассоциация) байқалмайтын байрақты ормандардағы (22 ассоциация) орманды бореальді ағаш тектес-бұталы түрлері бар ассоциациялардың басымдық танытуы, қолайлы микроклиматтық жағдай, жер бедері, топырақ жамылғысы және түрлі экотоптардың әсерінен болуы мүмкін.Экологиялық-трофикалық талдау Жайық өзенінің ортаңғы ағысындағы еменді ормандарда микоризатүзушілердің (45,1%), ксилотрофтар (41,9%) және қарашіріктік сапротрофтардан (12,9%) басым екенін көрсетті. Макромицеттердің ең бай әртүрлілігі байрақты еменді ормандарда байқалды.Түйін сөздер: микобиота, макромицеттер, еменді орман, Жайық өзені, биолауантүрлілік.
Keywords: микобиота, макромицеттер, еменді орман, Жайық өзені, биолауантүрлілік.