ФОСФОР ҚАЛДЫҚТАРЫНЫҢ ТЕСТ- ӨСІМДІКТЕРГЕ ФИТОУЫТТЫЛЫҒЫН БАҒАЛАУ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2022)
Аннотация. Қоршаған ортаны ластаушы және ондағы биоценоздың тұрақтылығына күрделі зардаптар туғызатын техногенді өндірістік қалдықтарға  құрамында фосфоры бар қалдықтарда жатады. Техногендік қалдықтардың уыттылығын биологиялық әдістермен бағалауда әртүрлі гидробионтты ағзалардың топтарын:  микробалдырлар, қарапайымдылар, ұлулар, өсімдіктер және т.б. тест ағзалары ретінде қолданылады. Құрамында фосфор бар қалдықтардың шлак және шлам түріндегі сандық және сапалық құрамы жағынан ерекшеленетін 2 типі  А және Б пайдаланылды. Фито-тест өсімдіктері ретінде Phaseolus vulgaris, Hordеum vulgаre  өсімдіктері пайдаланылды. Зерттеліп отырған  тест-өсімдіктердің морфологиялық, биометриялық көрсеткіштері су суспензиясымен араласқан  фосфор қалдықтарымен пропорционалды түрде төмендейтіні анықталды.
Keywords: гидробионттар; биотесттер; шлам; шлак