РЕКОМБИНАНТТЫ ТҮЙЕ ХИМОЗИНІНІҢ СҮТ ҰЮ БЕЛСЕНДІЛІГІ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2022)
Ферменттерді биотехнологиялық қолданудың ең алғашқы түрлерінің бірі ірімшік өндіру болып табылады. Химозиннің жоғары спецификалық сүт ұю белсенділігі оның ірімшік жасаудағы басқа протеазалардан артықшылығын қамтамасыз етеді. Химозиннің әрекеті κ-казеин молекуласындағы Phe105 және Met106 аминқышқылдарының қалдықтары арасындағы байланыстың гидролизіне негізделген, бұл казеин мицеллаларының тұрақсыздануын, сүттің коагуляциясын және оның ұйығыш пен сарысуға бөлінуін тудырады. Рекомбинантты бактриан түйе химозині Camelus bactrianus ашытқы штаммының Pichia pastoris GS115/pGAPZαA/ProchymCB көмегімен алынды. Рекомбинантты химозин ион алмасу хроматографиясы арқылы тазартылды. Бие сүтіне қатысты рекомбинантты түйе химозинінің сүт ұю белсенділігі рН және температураға байланысты зерттелді. Бие сүтіне қатысты рекомбинантты түйе химозинінің максималды белсенділігінің оңтайлы мәні рН 4,0, ал оңтайлы температура 70°С болатыны анықталды. Бие, сиыр және ешкі сүтіндегі рекомбинантты түйе химозинінің белсенділігі сәйкесінше 123, 9605 және 4650 бірлік/мг құрады. Рекомбинантты түйе химозинінің сүзбе мен ірімшік өндіруге жеткілікті жоғары коагуляциялық белсенділігі бар екені дәлелденді. 6 литр ешкі сүті қосылған ірімшік ұйығышының шығымы 936 грамм болды. Рекомбинантты түйе химозинін сиыр мен ешкі сүтін өңдеу және ірімшік өндіру технологияларында қолдану мүмкіндігі бар.