ЖАҢА ӨСІМДІК ӨСУІН РЕТТЕГІШТЕРДІҢ ӨСУДІ ЫНТАЛАНДЫРУ БЕЛСЕНДІЛІГІ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2021)
Бұл зерттеулер жаңа биологиялық белсенді қосылыстардың бидай мен шырша тұқымдарының өсінділері мен көшеттерінің ұзындығына ынталандыру белсенділігін анықтау мақсатында жүргізілді. Шырша тұқымдарын 3 және 5 препараттармен өңдеу кезінде жақсы нәтижелер алынды, онда шырша тұқымдарының өнгіштігі 87,7 – 88% құрады, ал бақылуда – 84%, эталонда – 86%, ал осы нұсқалардағы көшеттердің ұзындығы 8,5 – тен 8,8 см – ге дейін, бақылауда – 4,0 см, эталонды пайдалана отырып-7,2 см құрады. Бидай тұқымдарында өскін энергиясы және бақылауда пайда болған өскіндердің өнгіштігі 64,5 және 83,5% құрады, тиісінше КН-2 препараты үшін концентрациясы 0,01% – 71,0 және 85,5%, 0,1% концентрациясында 6 қосылысты пайдалану – 98,0 және 98,5%, концентрациясы 0,01% – 82,5 және 84,4% құрады. 6 өсуді ынталандырғышын қолдану сапрофиттік және патогендік микрофлораның дамуын толығымен тежейді.Далалық сынақтар нәтижесінде зерттелетін өсуді реттегіштерінің жоғары физиологиялық белсенділігі бар екендігі және отырғызу материалын жедел өсіру технологиясында қолдануға болатындығы анықталды. Алынған деректерді талдау нәтижелері төрт параметрдің ішінен үш параметр бойынша зерттелетін препараттар бақылаумен және Корневин, КН-2 салыстырғанда жоғары нәтиже көрсеткенін атап өткен жөн. Спиреяны кесу кезінде 0,01% концентрациясында жоғары өскін өсу қабілетін 7 ынталанадырғыш көрсетті, мұнда бақылау, Корневин, КН-2 (сәйкесінше 1,63; 2,58; 3,59) салыстырғанда орташа есепппен 3,91 см құрады және стандарттарға ұқсас (Корневин және КН-2) өскіндердің орташа пайызы 44%-ға тең. Өскіндерді өңдеу кезінде 10 өсу ынталандырғышы тиімді екендігі анықталды, ол 0,01% концентрациясында жоғары тамыртүзгіш қабілетін көрсетті, онда тамырдың ұзындығы бақылау, Корневин, КН-2 (1,63; 2,26; 1,67 см) салыстырғанда орташа есеппен 3,4 құрады. 0,001% концентрациясы кезінде тамырланудың жоғары пайызы 63%-ға тең, бұл бақылаудан 43% - ға, Корневин эталоны 53% - ға, КН-2 52% - ға артық. Зерттеулер негізінде алынған нәтижелер көшеттерді өсуді ынталандырғыштармен өңдеу бақылаумен және Корневин, КН-2 эталондарымен салыстырғанда тамыр жүйесі мен өскіндердің пайда болуын жоғары белсендіретіні анықталды.