ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАНДАҒЫ RHODIOLA QUADRIFIDA ПОПУЛЯЦИЯЛАРЫНЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ-БИОЛОГИЯЛЫҚ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ЖӘНЕ ФИТОЦЕНОТИКАЛЫҚ ҚҰРЫЛЫМЫ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2021)
Бұл жұмыста Шығыс Қазақстандағы Rhodiola quadrifida сирек кездесетін өсімдік түрінің биологиялық ерекшеліктері мен экологиялық-фитоценотикалық шектелуін зерттеу нәтижелері келтірілген. Зерттеулер Қазақстан Алтайындағы үш биік Иванов, Линейск және Көксін тау жоталарында жүргізілді. Түрдің ценопопуляцияларын зерттеу стандартты геоботаникалық әдістерді қолдану арқылы жүргізілді. Зерттеу нәтижелері бойынша, түрдің тіршілік ортасы теңіз деңгейінен 1800 - 2400 м биіктікте, таулардың альпілік және таулы-тундралық белдеуімен шектелетіні анықталды. Мүк жамылғысы қалың аймақтарда жоғары вегетативті көбею байқалды. Қалыпты типтегі ЦП 3, ЦП 4 және ЦП 5 - дағы Rh. quadrifida жағдайы тұқыммен және вегетативтік жолмен өзін өзі көбеюге қабілетті. ЦП 1 және ЦП 2-де түр тиімсіз вегетативті көбеюге байланысты сақталады. Rh. quadrifida популяция саны мен ауданын қарқынды қысқартатын өте сирек кездесетін түр болғандықтан, Қазақстанның Қызыл кітабының келесі басылымына енгізу қажет деп санаймыз.
Keywords: Орталық Азия, Батыс Алтай, Қызыл щетка, сирек кездесетін түр, популяция жағдайы