«АЛТЫНЕМЕЛ» МҰТП ТЕРРИТОРИЯСЫНДАҒЫ ПАЙДАЛЫ ЖАРТЫЛАЙ ҚАТТЫҚАНАТТЫЛАРДЫҢ (HETEROPTERA) ТАКСОНДЫҚ ҚҰРАМЫ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2021)
Мақалада «Алтынемел» мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің территориясындағы 2020-2021 жылдардағы зерттеу нәтижелері бойынша пайдалы жартылай қаттықанаттыларына фаунистикалық-экологиялық шолу жасалған. Зиянды насекомдар мен кенелердің санын табиғи реттеуде маңызы бар зоофагтар мен зоофитофагтар фаунасы берілген. Зерттеу нәтижесінде құрлық жартылай қаттықанаттыларының 4 тұқымдасының 67 түрі анықталды. Зерттеу нәтижелері бойынша Аңшы қандалалар тұқымдасы (Nabidae: 3 туыс - Prostemma (1 түр), Nabis (12 түр), Himacerus (1 түр) мен Ұсақ жыртқыштар тұқымдасынан (Аnthocoridae: 3 туыс - Anthocoris (6 түр), Temnostethus (1 түр), Orius (7 түр) – 14 түрден, Жыртқыштар тұқымдасынан (Reduviidae: 7 туыс - Empicoris (1 түр), Holotricius (1 түр), Reduvius (1 түр), Oncocephalus (1 түр), Coranus (3 түр), Rhynocoris (2 түр), Vachiria (1 түр) – 10 түр, Жай көзшесіздер тұқымдасынан (Miridae: 11 туыс - Deraeocoris (5 түр), Malacocoris (1 түр), Pilophorus (2 түр), Atractotomus (1 түр), Campylomma (2 түр), Myrmecoris (1 түр), Phytocoris (5 түр), Globiceps (2 түр), Psallus (7 түр), Cyllecoridea (1 түр), Blepharidopterus (2 түр) – 29 түр белгілі болды. Бұлардың ішінде қоректік байланысы жағынан 38 түр – зоофагтар (Nabidae, Аnthocoridae, Reduviidae тұқымдас өкілдері), ал 29 түр - зоофитофагтар (Miridae тұқымдас өкілдері) болып табылады. Жыртқыш қандалалар жаз бойы барлық жерлерде кездеседі, олар табиғаттағы әртүрлі буынаяқтылардың жұмыртқалары, дернәсілдері және ересек дараларымен қоректенеді. Демек, зиянды жәндіктермен және кенелермен қоректеніп, олардың санын биологиялық жолмен реттейді, сөйтіп табиғатқа көп пайда келтіреді.
Keywords: Алтынемел МҰТП; пайдалы жартылай қаттықанаттылар; Heteroptera; жыртқыштар; таксондық құрамы