БУДАНДАРДЫҢ КОМПОНЕНТТЕРІ РЕТІНДЕ ҚОЛДАНЫЛАТЫН ҚАНТ ҚЫЗЫЛШАСЫНЫҢ ЛИНИЯЛАРЫНЫҢ ГЕНЕТИКАЛЫҚ БІРТЕКТІЛІГІН БАҒАЛАУ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2021)
Қазіргі уақытта қант қызылшасының селекциясы негізінен бастапқы материал ретінде линияны қолдану арқылы жоғары өнімді будандарды алуға бағытталған. Гетерозис будандарын алу үшін жоғары комбинациялық қабілеті бар тұрақты (гомозиготалы) бастапқы линияларды алу маңызды қадам болып табылады. Дәстүрлі түрде біркелкі қант қызылшасы линияларын өздігінен тозаңданған линияларды бірнеше рет таңдау арқылы алады. Қант қызылшасының селекциясын және генетикалық біртектілігін сақтау қиындықтары екі жылдық даму цикліне, инбредті депрессияға және айқас тозаңданудың-сәйкессіздігімен байланысты. Будандардың компоненттері ретінде пайдаланылатын қант қызылшасы лшинияларының генетикалық біртектілігін құру және қолдау тиімділігін арттыру үшін "ҚазЕжӨШҒЗИ"ЖШС қант қызылшасының селекциялық процесіне ДНҚ – маркерлерді енгізу бойынша жұмыстар бастады. Зерттеу материалы ретінде ҚазЕжӨШҒЗИ топтамасындағы қант қызылшасының 20 линиясы пайдаланылды. Зерттеудің мақсаты SSR - маркерлерін қолдана отырып, шығу тегі және плоидтылық деңгейі әр түрлі қант қызылшасының линияларының генетикалық біртектілігін зерттеу. Жұмыста 3 SSR маркері - Bvv 21, Bvv53, Bvv 155 қолданылды. Біртектілікті бағалау нәтижелері бойынша зерттелген линиялардың көпшілігі орташа деңгейдегі біртектілікпен сипатталғандығы анықталды.
Keywords: SSR-маркер, қант қызылшасы, буданның компоненттері, генетикалық біртектілік, ПЦР-талдау