МАМАНДАНДЫРЫЛҒАН СПОРТТЫҚ ТАМАҚТАНУ ӨНІМДЕРІН ӨНДІРУДЕ БИЕ СҮТІНІҢ ҰНТАҒЫН ПАЙДАЛАНУ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2021)
Бие сүтінің жоғары тағамдық және биологиялық құндылығына, ақуыз, май, дәрумендік жәнеминералды құрамдарының ерекшелігіне сүйене отырып, мақалада құрғақ бие сүтінің мұздату-кептіру нәтижесінде алынған химиялық құрамы туралы мәліметтер келтірілген. Құрғақ биесүті негізінде спорттық тамақтанудың рецепті жасалды, оның құрамына өнімнің биологиялыққұндылығын арттырып қана қоймай, сонымен қатар мақсатты медициналық-биологиялыққасиеттер береді. Сүт қышқылы мен бифидобактерия бактерияларының құрғақ дақылдары,құрғақ теңіз шырғаны жидектері, пребиотик – инулин, витаминдер – антиоксиданттар,полисахарид-фукоидан, бидайдың құрғақ ұрығы, құрғақ крем).Жүзу моделінде өнімнің тиімділігі Wistar егеуқұйрықтарында бағаланды, олар 35 күн ішіндекүнделікті негізгі жартылай синтетикалық диетадан басқа 10 г мамандандырылған өнімді алды.35 күн ішінде жануарлардың спорттық тамақтанудың мамандандырылған өнімін тұтынуыжүктемемен жүзген кезде егеуқұйрықтардың төзімділігі мен өнімділігін арттырды. Бастапқымәліметтермен салыстырғанда эксперименттік топтағы жануарлардың жүзу уақыты 3,0 есе өсті,ал бақылау тобындағы жүзу уақыты бастапқы мәндерден 1,5 есе ғана асып түсті.Жүзу жүктемесі аясында өнімді 35 күндік қабылдаудан кейін LPO-AOD жүйесініңпараметрлерінің өзгеруінің оң динамикасы байқалды – эритроциттер мембраналарындамалондиалдегид пен диен конъюгаттар деңгейінің бақылау жануарларымен салыстырғандасәйкесінше 35,0 және 41,4% төмендеуі. Ұқсас байланыс қаңқа бұлшықеттерінің митохондриялықфракциясы үшін де табылды. Алынған өзгерістер өнімнің төзімділікке, өнімділікке жәнеантиоксидантты қорғаныс жүйесінің күйіне, сондай-ақ зертханалық жануарлардың энергияалмасуына қолайлы әсерін көрсетеді.Түйін сөздер: бие сүті, спорттық тамақтану, жүзу, антиоксидантты күй.
Keywords: бие сүті, спорттық тамақтану, жүзу, антиоксидантты күй.