Ранняя диагностика сортов и сортообразцов ячменя на устойчивость к засолению (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2016)
Конкурстық тәлімбақтағы арпаның 16 сорт пен 77 сорт үлгілерін тұздылығы әртүрлі (0,5-2% NaCl) жағдайларда өсіру кезінде физиологиялық және биохимиялық көрсеткіштер жиынтығының салыстырмалы агроэкологиялық ерекшелігі сипатталды. Физиологиялық биотесттер (көшет салмағы, негізгі тамыр жүйесінің ұзындығы, калеоптильдің ұзындығы) мен биохимиялық (арпа көшеттерінің жапырақтарындағы еркін пролиннің белсенділігі бойынша тұзға төзімділік коэффициенті) қос толерантты тест көрсеткіштері болып табылады. Басқа зертханалық әдістермен салыстырғанда, бұл тесттер тұзға сезімтал және тұзға төзімді сорт пен сорт үлгілерін сенімдірек дифференциациялайды, сонымен қатар берілген әдістер генетикалық-селекциялық зерттеулерге арналған төзімді сорттарды анықтау уақытын қысқартады. Тұзға төзімді 6 үлгі (59/87-2К, 9-95-2К, 89/83-4, 27/06-8, 3/24-01 және 164/99-4) және бір Сыр-Аруа сорты шығарылды.Проведена сравнительная агроэкологическая характеристика комплекса физиологических и биохимических показателей при выращивании 16 сортов и 77 сортообразцов ячменя конкурсного питомника ячменя в разных условиях засоления (0,5-2% NaCl). Установлено, что физиологические биотесты (масса проростков, длина первичной корневой системой, длина калеоптиля) и биохимические (коэффициент солеустойчивости по активности свободного пролина в листьях проростков ячменя) являются наиболее показательными тестами солетолерантности. Эти тесты надежнее дифференцирует сорта и сортообразцы на солетолерантные и солечувстви-тельные, по сравнению с другими лабораторными способами, кроме того данные методы сокращают время выявления устойчивых образцов для генетико-селекционных исследований. Выявлено 6 образцов (59/87-2К, 9-95-2К, 89/83-4, 27/06-8, 3/24-01 и 164/99-4) и один сорт Сыр-Аруа устойчивых к засолению.Has been held the comparative agro ecological characterization of complex physiological and biochemical parameters in growing 16th cultivars and of 77 variety samples of barley under different conditions of salinity (0.5-2% NaCl). Found that the physiological biotests (weight of seedlings, the length of the primary root system and length of coleoptile) and biochemical biotest (coefficient of tolerance to salt by the activity of free proline in the leaves of seedlings barley) are the most indicative tests of tolerance to salt. These tests reliably differentiate samples on salt-tolerant and salt sensitive samples of barley compared with other laboratory methods; in addition, these methods reduce the time to identify sustainable models for genetic and breeding research. Found a six variety samples of barley (59 87-2K, 9-95-2K, 89/83-4, 27/6.8, 3/24-01 and 164 99-4) and one a cultivar of barley of Syr-Arua which are resistance to salinity.