Приспособительные реакции легких при воздействии различной дозы сигаретного дыма (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2016)
Өкпенің ауа өткізетін жолдары мен тыныс бөлімдерінің әр түрлі дозадағы темекі түтінінің әсеріне бейімделу реакциясы келтірілген. Органеллалардың бейімделу реактивтілігі мен өзгерістері және эпителий клеткаларының өткізгіштігінің бұзылғаны көрсетілген. Тыныс алу бөліміне электронды микроскопиялық зерттеулер бойынша темекі түтінінің кіші дозасы альвеолоциттердің I-түрінің ядросы мен ядрошықтарының көлемінің үлкейгенін көрсетті. Альвеолоциттердің I-түрінің плазматикалық мембранасының апикальді бөлімінде ұзын цитоплазмалық өсінділер және олардың инвагинациясы байқалды. Альвеолоциттердің II-түрінің цитоплазмасында осмиофильді денешіктердің көлемі өсіп олардың электронды ашық заттармен қосылғаны анықталды. Ірі пластинкалы осмиофильді денешіктердің ядроны клетканың шеткі бөліміне ығыстырғаны дәлелденді. Темекі түтінінің үлкен дозасы кеңірдектің талшықты және бокал тәрізді клеткаларына деструктивті өзгерістер әкелді.Приводятся данные о защитно-приспособительных реакциях воздухоносных и респираторных отделов легких на воздействие различных доз сигаретного дыма. Показаны адаптационно-реактивные изменения органелл, нарушения проницаемости эпителиальных клеток. Электронно – микроскопическое исследование респираторного отдела легких при воздействии малых доз сигаретного дыма выявило резкое увеличение объема ядрышка и ядра в альвеолоцитах 1-го типа. Плазматическая мембрана апикальной поверхности альвеолоцитов 1-го типа формировала длинные цитоплазматические отростки и инвагинации. В цитолпазме альвеолоцитов II-типа резко увеличились размеры осмиофильных телец за счет преобладания электронно-прозрачного материала. Появлялись гигантские пластинчатые тельца, сдавливающие и оттесняющие ядро к периферии клетки. Большая доза сигаретного дыма приводили к выраженным деструктивным изменениям реснитчатых и бокаловидных клеток цилиндрического эпителия трахей экспериментальных животных.