МИКРОКЛОНАЛЬНОЕ РАЗМНОЖЕНИЕ ВИНОГРАДА НА РАЗЛИЧНЫХ ПИТАТЕЛЬНЫХ СРЕДАХ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2015)
Изучено влияние двух сред: среды инициации и поддержания меристематической массы (ИМ), и МС, содержащих 4,4 мкмоль бензиламинопурина (БАП) и 0,05 мкмоль нафталенуксусной кислоты (НУК), но различные количества солей азота, на эффективность микроклонального размножения нескольких европейских сортов винограда. Для эксперимента в качестве эксплантов использовались осенние покоящиеся почки винограда сортов: Саперави, Каберне Фран и Гевюрцтраминер. В первоначальных экспериментах на среде ИМ для всех исследуемых сортов выживание при переносе из in vitro в ex vitro было в несколько раз выше, чем на МС среде. Сорт Саперави на среде ИМ проявил максимальную способность образования микропобегов из спящих почек, а также способность к адаптации в почвенном субстрате по сравнению с Каберне Фран и Гевюрцтраминер. На среде МС Саперави дал минимальное количество растеньиц in vitro по сравнению с двумя другими сортами, а адаптация в субстрате была минимальна у Гевюрцтраминер. После удаления апекса и последующего развития аксилярных микропобегов на среде ИМ из отдельных эксплантов было получено от 3 до 10 укорененных растеньиц в зависимости от сорта. Более 600 укорененных растеньиц винограда были высажены на экспериментальный участок для перезимовки.Жұмыста кейбір Еуропалық жүзім сорттарына құрамында 4,4 мкмоль бензиламинопурин (БАП), 0,05 мкмоль нафталенуксус қышқылы (НУҚ) жəне əртүрлі қатынастағы азот тұздары бар екі қоректік ортаның: ИМ жəне МС əсері зерттелінді. Тəжірибеге эксплантретінде Саперави, Каберне Фран жəне Гевюрцтраминер жүзім сорттарының күздік ұйқыдағы бүршіктері алынды. ИМ қоректік ортасында барлық зерттелетін сорттар үшін in vitro-дан ex vitro-ға ауыстырған кездегі бейімділігі МС қоректік ортасына қарағанда бірнеше есе жоғары. Саперави сорты ИМ қоректік ортасындабүршіктен микроөркендер қалыптастыру қабілетін максимальды көрсетті жəне де бұл сорттың Каберне Фран мен Гевюрцтраминерге қарағанда топырақ субстратына бейімділігі де жоғары болды. МС қоректік ортасында Саперави басқа сорттарға қарағандаминимальды in vitro өсімдікшелерін берді, ал субстратқа бейімделуі жағынан Гевюрцтраминер сорты минимальды болды. Содан кейін өсімдікшелер шыны құтыдан топырақ субстратына ауыстырылды. Осындай ex vitro бейімдеушіліктен кейін Саперави жəне Каберне Фран сорттарының өміршеңдігі үштің бір бөлігіне, ал Гевюрцтраминердікі төрттен бір бөлігіне өсті. Сонымен қатар ИМ қоректік ортасында аксилярлы микроөркендердің əрі қарай дамуынан жəне апекстің алынып тасталынғаннан кейін, сортқа байланысты əр экспланттан 3-тен 10- ға дейін тамырланғанөсімдікшелер алынды. Ex vitro жағдайына бейімделген 600-ге жуық өсімдіктер қыстап шығуы үшін тəжірибелік учаскіге отырғызылды.