СОЛТҮСТІК ТЯНЬ-ШАНЬ ФЛОРАСЫНЫҢ SCHMALHAUSENIA NIDULANS (REGEL) PETR. ТҮРІНІҢ ПОПУЛЯЦИЯСЫНЫҢ ЭКОЛОГИЯЛЫҚ ЖАҒДАЙЫН БАҒАЛАУ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2026)
Бұл мақалада Солтүстік Тянь-Шаньның биік таулы аймақтарында мекендейтін сирек кездесетін эндемикалық Schmalhausenia nidulans түрінің популяцияларының экологиялық жағдайын кешенді бағалау нәтижелері ұсынылған. Зерттеудің мақсаты түр популяцияларының санын, онтогенетикалық құрылымын, морфометриялық параметрлерін және анатомиялық ерекшеліктерін талдау арқылы олардың қазіргі жағдайын зерттеу болды. Түрдің екі табиғи популяциясы зерттелді: бірінші популяция Ұзынқара жотасында теңіз деңгейінен 3003 м биіктікте орналасқан және екінші популяция Іле-Алатау жотасында теңіз деңгейінен 3260 м биіктікте өседі. Далалық зерттеу барысында популяция мөлшері, жас құрылымы және дамудың жасөспірім, жетілмеген, тың және генеративті сатыларындағы даралардың морфологиялық ерекшеліктері зерттелді, сондай-ақ сабақ құрылымының анатомиялық талдауы жүргізілді. Екі популяция да толық онтогенетикалық спектрмен сипатталатыны анықталды, бұл олардың төзімділігі мен табиғи өзін-өзі қамтамасыз ету қабілетін көрсетеді.
Keywords: Schmalhausenia nidulans, популяция, онтогенетикалық құрылым, морфологиялық ерекшеліктер, Ұзынқара, Іле Алатауы