ТҰЗДЫ ШИКІЗАТТАРДЫ КОСМЕТОЛОГИЯЛЫҚ ӨНІМДЕР ӨНДІРУДЕ ПАЙДАЛАНУДЫҢ АРТЫҚШЫЛЫҚТАРЫН ЗЕРТТЕУ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2026)
Зерттеуде Қазақстанның оңтүстік өңіріндегі тұзды шикізаттарды косметологиялық өндіріске пайдалудың артықшылықтары келтірілді.Қазақстанның оңтүстік өңірі өсімдіктердің мол шикізаты мен тұзды көлдерге бай.  Каспий теңізінің маңында орналасқан, ас тұзының 39 млн тонна қорына бай, көлемі шамамен  73км алып жатқан Жақсықылыш көлінің тұзды шикізаттарының физика –химиялық қасиеттеріне жоғары дәлдіктегі құралдарда:колориметрлік, ИК-Фурье спектрлік, рентген сәулелерін дифракциялау әдістеріне сүйеніп жасалған зерттеу нәтижелері тұздардың басым бөлігі галидті тұздардан(NaCl үлесі 96,8±3,3%-98,4±2,4% аралығында), сондай ақ, натрийдің (Na2SO4) және кальцийдің сульфаттарының(CaSO4×2H2O), натрий силикатының (Na2SіO4)  біраз мөлшерінің кездесетінін көрсетті. Көлдің еденінен алынған балшықтың құрамының: судан-35-40%, сұйық фазалық құрамының ішінде: Na иондары -1,90−18,12%,S иондары-25,65 − 44,30%, Ca иондары -1,12−2,13%,Mg иондары -3,85−4,21, K иондары -0,73−1,1%, карбонат иондары – 0,22−0,5%, Cl иондары -1,91-3,21% аралығында болуы, сондай ақ, құрамында зиянды заттарының болмауы тұзды шикізаттарды косметологиялық өнімге шикізат ретінде толық пайдалануға жарамды етті. Қазақстанның оңтүстік өңірінде орныққан өсімдік сығындыларын Жақсықылыш көлінің тұзды шикізаттарымен құрмалау негізінде алғашқы 7 косметикалық өнімнің прототиптерінің, соның ішінде қауызға арналған тұзды коспаның 4 түрі, қол және аяқ саусақты нығайтып, дезодорациялаушы 3 тұзды-өсімдік экстрактыларының  теріге оң әсері, тұзды шикізаттарды өнім алуда толыққанды пайдалануға негіз болатын көрсетті.
Keywords: тұзды шикізаттар, табиғи қоспалар, косметологиялық өнім композициясы