ҚАЗАҚСТАНДА ӨНДІРІЛЕТІН КАПТОПРИЛ ДӘРІЛІК ПРЕПАРАТЫНЫҢ АНТИМИКРОБТЫҚ БЕЛСЕНДІЛІГІН БАҒАЛАУ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2025)
Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Фармакопеясымен дәрілік заттарды бақылауға қойыған  талаптарына сәйкес, елімізде өндірілетін дәрілік өнімдердің қауіпсіздігін, тиімділігін және жоғары сапасын қамтамасыз ету үшін жүргізілетін негізгі зерттеулердің бірі — олардың антимикробтық белсенділігін бағалау болып табылады. Микробиологиялық тазалық талаптарының сәйкестігі жалпы дәрілік заттардың сапасын кешенді бағалау мүмкіндік береді және отандық өндірістің халықаралық стандарттарға сәйкестігін арттырып, фармацевтикалық нарықтағы бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ететін негізгі факторлардың бірі болып табылады. Бұл ғылыми жұмыста Қазақстанда өндірілетін Каптоприл дәрілік препаратының фармацевтикалық субстанциясы мен дайын дәрілік формасының фармакопеялық тест-микроорганизмдері Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis, Pseudomonas aeruginosa, Candida albicans және Aspergillus brasiliensis  қатысты антимикробтық белсенділігі тәжірибе негізінде зерттелді. Көптеген дәрілік заттардың құрамында табиғи түрде белгілі бір деңгейде ингибиторлық белсенділік болуы мүмкін, ал бұл қасиет микробиологиялық талдау нәтижелерін бұрмалап, жалған теріс көрсеткіштерге алып келуі ықтимал. Сондықтан микробиологиялық тазалықты дұрыс бағалау үшін зерттелетін препараттың микроорганизмдерге әсерін алдын ала анықтау ерекше маңызды.  Біздің зерттеуде Каптоприл субстанциясының және таблетка түріндегі дәрілік өнімнің үш сериясы қолданылды  тест штаммдарына әсері бағаланып, нәтижесінде Escherichia coli, Staphylococcus aureus, Bacillus subtilis,1:10 және 1:20 сұйылтуларда препараттың   айқын тежегіш әсер көрсететіні анықталды. Candida albicans және Aspergillus brasiliensis,   сондай-ақ P. aeruginosa штаммдарына қатысты белсенділік байқалған жоқ, ал 1:50 қатынастағы тәжірибеде антимикробтық активтілік ингибирленді. Зерттеу нәтижелері Каптоприл субстанциясы мен дәрілік затының сапасын бақылау кезінде фармакопеялық талаптарға толық сәйкес келетін әдістемені қолданудың маңыздылығын дәлелдеп, өндіруші спецификациясына препараттың антимикробтық белсенділігі туралы ақпаратты енгізу қажеттілігін негіздеді. Бұл жұмыстың нәтижелері отандық фармацевтикалық өндірісте сапа мен қауіпсіздікті қамтамасыз етуге бағытталған тәжірибелік құндылыққа ие.
Keywords: дәрілік препарат, субстанция, Каптоприл, антимикробтық белсенділік, тест-штамм микроағзалары.