ЖАЛПЫ БІЛІМ БЕРУ МЕКЕМЕЛЕРІНДЕГІ МҰҒАЛІМДЕРДІҢ ДЕНСАУЛЫҒЫНА ОҚУ ПРОЦЕССІ ФАКТОРЛАРЫНЫҢ ӘСЕРІ (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2025)
Заманауи қоғамда тұрақты өзгерістермен денсаулықты сақтау, оның ішінде мұғалімдер үшін де маңызды мәселелердің бірі болып табылады. Кәсіби педагогикалық және ғылыми қызмет үшін жағдайлардың күрделене түсуі соңғы уақытта көрсеткіштері нашарлаған профессорлық-оқытушылық құрамның денсаулығына әсер ететін күш-жігерді үнемі арттыруды талап етеді. Жұмыстың мақсаты: жалпы білім беретін мекемелердегі мұғалімдердің денсаулық көрсеткіштеріне және сырқаттануына әсер ететін негізгі факторларды анықтау. Материалдар мен тәсілдер. Зерттеу объектісі – жалпы білім беру ұйымдарының мұғалімдері (ЖББ). Социологиялық сауалнама және статистикалық әдістер қолданылды. Нәтижелер. Сауалнама нәтижелері бойынша білім беру ұйымдарының мұғалімдері арасында нозология бойынша аурулар құрылымында тірек-қимыл аппаратының аурулары бірінші орынға шықты. Одан кейін ас қорыту мүшелерінің, тыныс алу мүшелерінің, жүрек-тамыр жүйесінің аурулары болды. Аурулардың негізгі себебі мұғалімдердің көпшілігі өздерінің кәсіби қызметінің ерекшеліктерін шамадан тыс жүктеме, психотравматикалық факторлармен, соның ішінде психосоматикалық аурулардың қоздырғыш факторлары ретінде әрекет ететін кәсіби стресстермен: невроз, ишемиялық және гипертониялық аурулар, асқазан-ішек жолдарының зақымдануы, эндокринопатиямен байланысты деп санайды. Мұғалімдердің денсаулығына қатысты проблемалар олардың денсаулығына, денсаулық мәдениеті мен салауатты өмір салтына мотивациялық-құндылық қатынасының төмен деңгейімен, қауіп факторлары мен кәсіптік аурулардың алдын алу жолдары туралы хабардар болуымен байланысты екендігі анықталды. Қорытынды. Мұғалімдердің денсаулығын сақтау үшін әлеуметтік және медициналық-профилактикалық бағдарламаларды әзірлеуге және енгізуге, білім беру мекемелерінің практикасында денсаулықты сақтаудың педагогикалық тәсілдерін іске асыруға көп көңіл бөлу қажет.
Keywords: сауалнама, жалпы білім беру мекемелерінің мұғалімдері, денсаулыққа әсер ететін факторлар, сырқаттанушылық, стресс, шаршау, алдын алу.