(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2024)
Құстардың әртүрлілігі мен көптігін бақылаудың практикалық маңызы және ғылыми қызығушылығы зор. Мақалада Солтүстік Тянь-Шаньда орналасқан «Көлсай көлдері» мемлекеттік ұлттық табиғи паркінің аумағындағы құстарды зерттеу нәтижелері берілген. 81 құс түрінің таралу сипаты мен көптігі туралы деректер келтірілген. 2022-2023 жж. өткезілген зерттеулер нәтижесінде, осы екі жылда келесі құстардың тау шақшақайы Motacilla cinerea, жасыл сарықас Phylloscopus trochiloides, бозбас отқұйрық Phoenicurus caeruleocephalus, қызғылтпа сайрақ Turdus viscivorus және шоңайнақ Acanthis cannabina саны өзгермеді, ал басқалар ауытқуларға ұшырайды. Сулы-батпақты жерлердің тұрғындарының көпшілігі адамдармен кездесуден қашады, бірақ саябақта сарыалақаз Tadorna ferruginea адамдардан қорықпай, қорықты сұрады. Түрлі биотоптар мен аймақтарға бару нәтижесінде саябақтағы құстардың тізімін үлкен суқұзғыны Phalacrocorax carbo, ысылдақ шүрегей Anas crecca, сұр тырна Grus grus, қасқалдақ Fulica atra, қызғыш Vanellus vanellus және ұзынсирақ балшықшы Himantopus himantopus сияқты жаңа түрлердің кездесуімен толықтыруға мүмкіндік берді, үлкен көлбұқаның Botaurus stellaris және қызылқасқа сутартардың Gallinula chloropus ұялағанын растады. Солтүстік Тянь-Шань тауларында алғаш рет қасқалдақ пен қызғыштың ұя салуы тіркелді. Туристер көп шоғырланған және кемпингтер мен киіз үйлерде тұратын жерлерде қара кезқұйрықтың Milvus migrans, көк кептердің Columba livia, сарыжағал қараторғайдың Acridotheres tristis, саусқанның Pica pica және қара қарғаның Corvus corone саны өскен. Қазақстанның Қызыл кітабына енген түрлерден сұр тырна Grus grus, жыланжегіш бүркіт Circaetus gallicus және бақалтақ бүркіт Hieraaetus pennatus кездесті.