(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2023)
Қазақстандағы Allochrusa gypsophiloides табиғи популяцияларына жүргізілген далалық зерттеулер антропогендік әрекеттердің нәтижесінде түрдің табиғи ареалындағы аумақтың айтарлықтай қысқарғаны анықталған. Түрдің қазіргі жағдайын білу туралы мәлімет олардың өмір сүру перспективаларын нақтылау үшін маңызды. Мақалада сирек, эндем A. gypsophiloides өсімдігінің популяцияларының морфометриялық және топырақ көрсеткіштері сипатталған. Түрдің жалпы 3 популяциясы (4 ценопопуляция) зерттелді. 1-популяция – Сырдария Қаратауы – Саясу шатқалы; 2-популяция: Сырдария Қаратауы – Күйік асуы; 3-популяция: Қаратау алды жазығы Бірлік ауылы маңынан табылды. Зерттеу жүргізу үшін маршруттық далалық зерттеу әдістері қолданылды. Корреляциялық талдау үшін ценопопуляциялар (ЦП) арасындағы айырмашылықтардың маңыздылығын тексеру үшін гүлдену кезіндегі генеративті дарақтардың биіктігі, дарақтар саны, өркен және гүлдер саны таңдалып алынды. Пирсон корреляциясын бағалау кезінде гүлдену барысында дарақтардың орташа биіктігі ЦП2, ЦП3 және ЦП4 өркендер саны және гүлдер санымен тура корреляцияланғанын көрсетті. Топырақ типі бойынша популяция-1 - тау беткейіндегі кәдімгі сұр солтүстік топырағы, популяция-2 - таулы сұр-қоңыр топырағы, популяция-3 - тау беткейіндегі сұр кәдімгі оңтүстік топырағы.