(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2023)
Паразиттік организмдер табиғи және техногендік түрлендірілген экожүйелердің ажырамас бөлігі бола отырып, физиологиядағы немесе химиялық құрамдағы өзгерістермен тіршілік ету ортасының өзгеруіне жауап беретін, қоршаған ортаға әсерді көрсететін индикаторлық түрлер ретінде қызмет ете алады. Эктопаразиттер қоршаған ортамен әртүрлі тәсілдермен әрекеттесе алатындығына байланысты қоршаған ортаның гидро- және геохимиялық фоны туралы ақпарат бере алады. Эндопаразиттер, өз кезегінде улы заттарға аз ұшырайды және бұл олардың өз ұлпаларының ішіне қоршаған орта токсиканттарын жинақтау қабілетін көрсетеді. Қоршаған ортаның жағдайы паразиттерге айтарлықтай әсер етеді, олардың популяция құрылымының сандық және сапалық көрсеткіштерін анықтайды. Осыған байланысты индикаторлық түр ретінде балық паразиттерін пайдалана отырып, Солтүстік Қазақстанның су айдындарында жоспарлы мониторингтік ихтиопаразитологиялық зерттеулер жүргізу қажеттілігі туындап отыр. Мақалада паразиттік организмдердің 23 түрі, оның ішінде гельминттердің зоонозды 1 түрі (Raphidascaris acus) және жоғары вирулентті 2 түрі (Gyrodactylus cyprini, Schyzocotyle acheilognathi) анықталған Солтүстік Қазақстанның (Ақмола, Павлодар және Солтүстік Қазақстан облыстары) су айдындарында жүргізілген ихтиопаразитологиялық зерттеулердің нәтижелері келтірілген. Солтүстік Қазақстанның су айдындары үшін алғашқы рет Gyrodactylus cyprini, Gyrodactylus cernuae, Eudiplozoon sp., Diplostomum paraspathaceum, Diplostomum chomatophorum анықталды. Ертіс өзені суалабының Чернояр жығылмасын эргазилез паразитозы бойынша қолайсыз деп санауға болады.