(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2023)
Қазақстанның оңтүстік-шығысында кездесетін пикнидиалы саңырауқұлақтар туралы, олардың кейбір түрлері ағаш өсімдіктерінің паразиттері ретінде экономикалық үлкен маңыздылығына қарамастан мәліметтер жеткіліксіз және едәуір ескірген (әсіресе түрлердің таксономиясы). Сондықтан, жұмысымыздың мақсаты Қазақстанның оңтүстік - шығыс аумағында Cytospora Ehrenb туысының түрлерін анықтау және олардың таралуы мен иелік - өсімдіктері бойынша мәліметтерге талдау жүргізу. Жұмыстың ғылыми және практикалық маңыздылығы ағаш өсімдіктерінің бұтақтарын қуратып, ағаштың қатерлі ісігі мен ойық жара ауруларын тудыратын қоздырғыштар ретінде үлкен маңызы бар Cytospora туысы түрлерінің жаңа нүктелерін табу, таралуы туралы мәліметтерге негізделмек. Мақаланың материалы: авторлармен әр жылдары жүргізілген зерттеулер барысында жиналған және Ботаника және фитоинтродукция институтының гербарий қорында сақталған гербарий үлгілері, сонымен қатар, әдеби деректер. Саңырауқұлақтар препараттарын дайындау, оларды зерттеу және анықтау стандартты әдіс бойынша жүзеге асырылды. Үлгілер Номарскийдің интерференциялық оптикасы бар Polyvar фотомикроскобының көмегімен зерттелді және суретке түсірілді. Түрлердің иелік өсімдіктері мен жиналған жерінің координаттары көрсетіле отырып, аннотацияланған алфавиттік тізімі келтірілді. Қазақстанның оңтүстік-шығысында Cytospora туысының 43 түрі анықталды. Түрлердің ең көп саны Іле Алатауының бөктерінде (26 түр) табылды, Іле Алатауында Cytospora туысының 20 түрі анықталса, Жоңғар Алатауы, Күнгей Алатауы және Алтын - Эмель тау жоталары үшін сәйкесінше 10, 9 және 7 туыс өкілдері сипатталған. Қазақстанның оңтүстік-шығысындағы шөлді аймақтардан 8 түр анықталды. Cytospora туысының түрлері түтікті өсімдіктердің 29 тұқымдасында кездеседі. Түрлердің ең көп саны Rosaceae Juss тұқымдасында (11 түр) анықталды, ал Salicaceae Mirb. (7), Betulaceae Gray (4), Fabaceae Lindl. (3) түрден. Жүргізілген зерттеудің құндылығы және практикалық маңыздылығы Cytospora туысы түрлерінің анықталған жері, таралуы және иелік - өсімдігіне бейімделуі туралы мәліметтерді алуға негізделген.