(untitled) (ҚазҰУ Хабаршысы. Биология сериясы, 2023)
Бұл мақалада эритроцит мембраналарына жедел және созылмалы иммобилизация стресінің әсері қарастырылған. Ғылым мен техниканың қарыштап дамуы адамзат тіршілігіне жағымды құбылыстармен бірге бірқатар қолайсыз факторларды, яғни гиподинамия, шектен тыс жүйке, физикалық жүктемелерді, кәсіби және тұрмыстық күйзелістерді енгізді. Осылардың ішінде гиподинамия қимыл белсенділігінің төмендеуімен сипатталатын, адам денсаулығына кері әсер ететін өмір салты болып табылады. Бұл қазіргі кезде кең таралған жағдай. Гиподинамия организмдегі зат және энергия алмасудың бұзылуына, жүрек-тамыр ауруларына, асқазан-ішек жолдарының ауруларына, артық салмаққа, ерте қартаюға, организмнің әртүрлі ауруларға қарсы тұру қабілетінің төмендеуіне, организмнiң жалпы күйiнің өзгеруіне және т.б. әкеледі. Мұндай стресс әсері клеткалық және молекулалық деңгейде байқалады. Стресс артқан сайын метаболизмдік ауытқуларды тудырады, бос радикалдардың тотығуының активтенуі биологиялық мембраналардың негізгі: тосқауылдық, рецепторлық, каталитикалық қызметтерінің бұзылуына әкеледі. Нәтижесінде әртүрлі патологиялық жағдайлар пайда болады. Қазіргі уақытта ауруларды емдеу мен алдын алудың кешенді тәсіліне көбірек көңіл бөлінуде. Бұл мақалада эритроциттердің мембраналарына жедел және созылмалы иммобилизациялық стресстің әсері қарастырылады. Зерттеу нәтижесінде иммобилизациялық стресстің эритроциттердің осмостық және асқын тотықтық төзімділігін төмендететіні және гемоглобиннің босап шығуын жоғарылататыны анықталды. Е витаминін қолдану жедел және созылмалы иммобилизациялық стресстің зиянды әсерін төмендетеді. Сондықтан антиоксиданттар организмді стресс факторларының зиянды әсерінен қорғай алады.